узняць // уняць

Узняць. каго-што.
1. Падняць уверх.
Пагукваюць хлопцы і падважваюць бервяно. Узнялі, зрушылі. Я.Колас.
2. Разбудзіць, прымусіць устаць з пасцелі.
А заўтра ўзніме на світанні касцоў ледзь чутны звон травы. А.Вольскі.
|| Успудзіўшы, выгнаць адкуль-н. (з нары, гнязда і пад.). Максім жа не загінуў ад звера, як гэта думалі людзі. Узняўшы з бярлогі мядзведзя, ён падштурхнуў яму ў лапы пана, а сам накіраваўся ў балоты. М.Машара.
3. Павялічыць, павысіць.
Узняць прадукцыйнасць працы. Узняць цэны.
4. Узараць (папар, цаліну і пад.).
Да нас у госці май прыходзіць, як той старанны гаспадар, - глядзіць, як поле наша родзіць, ці ўзнялі ўвесь мы свой папар. Я.Купала.
5. перан. Выгадаваць, выхаваць, паставіць на ногі.
Дзед спяшаўся. Яму трэба было ўзняць і гэтага. Цяпер Вацлаў быў у шостым класе. У.Караткевіч.

Уняць. каго-што. Разм.
1. Угаварыць або прымусіць каго-н. супакоіцца, перастаць хвалявацца, крычаць, плакаць і г.д.
Нейкі час цяжкавата было аднавіць парадак, уняць гаваркіх. П.Кавалёў.
2. Суняць, супакоіць (пачуцці, боль і пад.).
Я не супакойваў жанчыну, - я ведаў, што боль матчынага сэрца нельга ўняць нічым. Б.Сачанка.