Атрад Рукакрылыя (Chiroptera), сямейства Гладканосыя (Vespertilionidae)
Статус. III катэгорыя. Рэдкі аселы від.
Значэнне ў захаванні генафонду. Адзін з 5 відаў начніц у фауне Беларусі.
Кароткае апісанне. Даўжыня цела да 4,6, перадплечча да 4,1 см. Афарбоўка спіны карычнявата-бурая, брушка - брудна-белаватая. Перапонка крыла прымацавана да асновы знешняга пальца ступні. Характэрна наяўнасць на міжбедранай перапонцы (паміж канцамі шпор і канцом хваста) добра прыкметных раснічак.
Пашырэнне. Заходняя (ад Міжземнага мора на поўнач да Ірландыі, Шатландыі і поўдня Швецыі) і Ўсходняя Эўропа, Каўказ і Закаўказзе, Паўднёва-Ўсходняя Сібір. Беларусь знаходзіцца ў межах арэала віду. Начніца Натэрэра адзначана толькі ў Белавежскай пушчы - у 1918 г. 1 экземпляр, з 1956 па 1980 гг. - 5 [1].
Месцы пражывання. Мяшаныя лясы з дуплаватымі дрэвамі. Селіцца таксама ў нішах за драўлянай аблямоўкай будынкаў.
Колькасць і тэндэнцыі яе змянення. Надзвычайна рэдкі від. Трапляецца адзінкавымі асобінамі. За апошнія 70 гадоў адзначана 6 знаходак.
Асноўныя абмежавальныя фактары. Антрапагеннае ўздзеянне (скарачэнне колькасці дуплаватых дрэў, памяншэнне колькасці насякомых у выніку прымянення пестыцыдаў).
Асаблівасці біялогіі. У другой палове красавіка займае летнія сховішчы: дуплы старых дрэў, гарышчы і нішы пад налічнікамі і аканіцамі. На паляванне вылятае пасля заходу сонца. Ловіць двукрылых, вяснянак, шыцікаў, дробных лускакрылых і жорсткакрылых над паверхняй вадаёмаў, у кронах дрэў. У чэрвені самка прыносіць 1 дзіцяня. На час цяжарнасці і гадавання маладых утварае невялікія (да 20 асобін) калоніі. У кастрычніку займае зімовыя сховішчы: склепы, сховішчы для гародніны, пячоры, штольні. Аселы від. Даволі буйныя скапленні гэтай начніцы вядомы ў пячорах Прыбалтыкі (Латвія, Эстонія) і ў наваколлі Санкт-Пецярбурга [2].
Развядзенне. Звестак няма.
Прынятыя меры аховы. Адстрэл і адлоў у Беларусі забаронены [3].
Неабходныя меры аховы. Вызначэнне новых месцаў пражывання, вывучэнне біялогіі і экалогіі віду. Шырокая прапаганда аховы рукакрылых і іх сховішчаў.
Літ.: 1. Огнев, 1928; 2. Курсков, 1981; 3. Положение, 1978.
А.Курскоў
