Сплюшка (Otus scops L., 1758)
Атрад Совападобныя (Strigiformes), сямейства Савіныя (Strigidae)

Статус. IV катэгорыя. Вельмі рэдкі пералётны від.
Значэнне ў захаванні генафонду. Адзіны прадстаўнік роду ў фауне Эўропы і Беларусі.
Кароткае апісанне. Дробная сава. Даўжыня цела 20-21 см, маса каля 80 г, размах крылаў 0,53-0,63 м. Агульная афарбоўка буравата-шэрая з цёмнымі падоўжнымі стракацінамі і больш-менш выразным рыжым адценнем. На патыліцы і крылах белаватыя стракаціны. Цэўка і плюсна апераныя, пальцы голыя. «Вушныя» пучкі пёраў невялікія.
Пашырэнне. Эўразія і Паўночна-Заходняя Афрыка. Тэрыторыя Беларусі ў межах арэала віду. На гнездаванні выяўлена ў 1903 г. ў Пінскім [1], у 1983 г. ў Слаўгарадскім [2] і Верхнядзвінскім [3] раёнах, у 1986 г. ў Лёзненскім раёне [4]. Асеннія сустрэчы ў 1952 г. вядомы ў Лунінецкім раёне [5], а вясенне-летнія - у 1953 г. ў Столінскім [6], у 1982 г. ў Гомельскім [2] і Віцебскім [3] раёнах.
Месцы пражывання. Старыя мяшаныя і лісцевыя лясы, пераважна дубравы і вольсы.
Колькасць і тэндэнцыі яе змянення. Вельмі нізкая. Траплюцца адзінкавыя птушкі, пары і вывадкі не больш за 5 асобін. Тэндэнцыі змянення невядомы.
Асноўныя абмежавальныя фактары. Высечка старых мяшаных і лісцевых лясоў і іншыя антрапагенныя ўздзеянні.
Асаблівасці біялогіі. Вывучаны недастаткова. Шлюбныя галасы - меланхалічныя свісты «спл-ю-ю, спл-ю-ю, спл-ю-ю» чуваць у першай дэкадзе траўня. Актыўная ноччу. Не пужлівая. Гняздуецца ў дуплах, старых гнёздах сарок і варон [2, 3]. Кладка з 5 белых яек памерамі 31,5 x 27,1 мм у канцы траўня-чэрвені. Падлёткі трапляюцца ў сярэдзіне ліпеня [1]. Да сярэдзіны кастрычніка птушкі знаходзяцца яшчэ ў месцах гнездавання.
Развядзенне. Утрымлівалася ў няволі [1].
Прынятыя меры аховы. Спецыльна не прымаліся.
Неабходныя меры аховы. Выяўленне і ахова месцаў гнездавання. Вывучэнне экалогіі. Прывабліванне птушак з дапамогай штучных гняздоўяў. Прапаганда аховы віду.

Літ.: 1. Шнитников, 1913; 2. Рубін (асаб. павед.); 3. Бірукоў (асаб. павед.); 4. Лычкоўскі (асаб. павед.); 5. Долбик, 1959; 6. Долбик, Дорофеев, 1978.

Б.Ямінскі, М.Долбік