Галоўная старонка Навіны Пра праект Кантакт Спасылкі Кнігі ў PDF/DJVU Канвэртар лацінкі
Шукаць:    
 
 толькі ў назьве   шукаць ва ўсіх    віртуальная клявіятура Уставіць беларускае "і" Уставіць у-кароткае (ў)
 
 
 

Жук-алень (Lucanus cervus L., 1758)
Атрад Цвердакрылыя (Coleoptera), сямейства Рагачы (Lucanidae)

Статус. II катэгорыя. Колькасць скарачаецца. Занесены ў Чырвоную кнігу СССР [1].
Значэнне ў захаванні генафонду. Самы вялікі жук у фауне Беларусі, адзіны прадстаўнік алігатыпічнага роду. Заходнеміжземнаморскі элемент фауны, які ў Беларусі знаходзіцца на паўночнай мяжы арэала.
Кароткае апісанне. Цела самца даўжынёй 25-75 мм, самкі - 23-50 мм. Жукі буравата-чорныя, у самцоў надкрылы і верхнія сківіцы каштанава-карычневыя. Вусікі з падоўжным членікам і 4-членікавай грабеньчатай булавой. Заднія крылы развітыя. У самцоў вялікая галава з вялікімі верхнімі сківіцамі, ці жаваламі, якія выступаюць наперад і нагадваюць рогі аленя, за што жук атрымаў сваю назву.
Пашырэнне. Паўднёвая і Сярэдняя Эўропа, Паўночная Афрыка. У Эўропе насяляе зону шыракалістых лясоў, лесастэпу і стэпу. У Беларусі трапляецца пераважна ў заходніх і паўднёвых раёнах (Палессе, Белавежская пушча), у паўночнай частцы краіны рэдкі - на поўнач ад Бярэзінскага запаведніка не адзначаўся [2-6].
Месцы пражывання. Старыя дубравы.
Колькасць і тэндэнцыі яе змянення. Па ўсім арэале малая і працягвае скарачацца.
Асноўныя абмежавальныя фактары. Скарачэнне плошчаў старых дубраў, лоўля жукоў калекцыянерамі.
Асаблівасці біялогіі. Лёт жукоў у чэрвені-ліпені. Лётаюць пераважна самцы. Самка адкладвае даволі вялікія (даўжыня да 2,2 мм) авальныя яйкі ў дуплы, у глебу каля камля спарахнелых лісцевых дрэў, пераважна дубу, радзей бярозы, ясеня, вяза, вярбы, грушы, а таксама ў загніўшую драўніну гэтых дрэў і пнёў. Адклаўшы яйкі, асноўная маса жукоў гіне. Развіваецца яйка 5-6 тыдняў. У лічынак цела мясістае, C-падобна выгнутае, з вялікай галавой і 3 парамі ног. Яны спачатку кормяцца гумусам, потым загніўшай драўнінай ствалоў, каранёў і пнёў, чым спрыяюць гніенню дрэўных рэшткаў. Развіваюцца каля 5 гадоў, у канцы гэтага перыяду дасягаюць даўжыні 10-14 мм, акукліваюцца ў камерах са стружак і экскрэментаў. Маладыя жукі адраджаюцца ўвосень, але астаюцца зімаваць у лічынкавых хадах. Вылятаюць у траўні-чэрвені наступнага года. Цыкл развіцця 5-6 гадоў. Дарослыя жукі кормяцца сокам з пашкоджаных галін і ствалоў дрэў.
Развядзенне. Звестак няма.
Прынятыя меры аховы. Ахоўваюцца ў запаведніках. Від занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі з 1981 г. [7].
Неабходныя меры аховы. Ахова месцаў пражывання віду, у прыватнасці, старых дубраў, дзе неабходна пакідаць некранутымі пашкоджаныя дрэвы, пні, адмерлыя карані. Вывучэнне экалогіі, колькасці і тэрытарыяльнага размяшчэння віду ў краіне.

Літ.: 1. Красная книга СССР, 1984; 2. Дьяченко, 1975; 3. Максіменкаў (асаб. павед.); 4. Пісаненка (асаб. павед.); 5. Тарлецкая (асаб. павед.); 6. Лаўрова (асаб. павед.); 7. Чырвоная кніга БССР, 1981.

Н.Лаўрова

Чырвоная кніга Беларусі   Чырвоная кніга Беларусі
Галоўная старонка   Галоўная старонка
Даслаць ліст адміністратару Заўважылі недакладнасьць?
Паведаміце нам!
    (с) Электронная Энцыкляпэдыя, 2003-2017