Слоўнікі     Энцыкляпэдыі     Навіны     Пра праект     Кантакт     Спасылкі  
Шукаць:    
 
 толькі ў назьве   па ўсіх энцыклапедыях   віртуальная клявіятура Уставіць беларускае "і" Уставіць у-кароткае (ў)
 
 
 

Рэлігія (ад лац. religio - набожнасць, святыня, культ багоў), светапогляд і светаадчуванне, а таксама адпаведныя паводзіны і спецыфічныя дзеянні (культ), заснаваныя на веры ў існаванне Бога або багоў. Найбольш важнай, істотнай характарыстыкай любой Р. з'яўляецца вера ў звышнатуральны, надпрыродны абсалют - Бога. Структуру Р. складаюць: рэлігійная свядомасць (рэлігійныя ідэі, уяўленні, пачуцці); рэлігійныя культы (богаслужэнне, таінствы, пасты, малітвы, святы, рытуалы і інш.); рэлігійныя арганізацыі (цэрквы, секты). Выдзяляюцца розныя гістарычныя формы і тыпы Р.: родава-племянныя (язычніцтва); нацыянальна-дзяржаўныя, ці этнічныя (юдаізм, індуізм, сінтаізм, канфуцыянства, даасізм); сусветныя, ці наднацыянальныя (будызм, хрысціянства, іслам). Спачатку існавалі родавыя і племянныя Р., а на больш позняй стадыі гістарычнага развіцця ўзніклі сусветныя Р. - будызм (6-5 ст. да н.э.), хрысціянства (1 ст.), іслам (7 ст.). Для старажытных Р. быў характэрны політэізм, які пазней змяніўся монатэізмам (адзінабожжам).

На тэрыторыі Беларусі ў старажытны перыяд панавала такая форма Р., як язычніцтва. З цягам часу асобныя элементы язычніцкіх вераванняў трансфармаваліся і паступова сталі элементамі хрысціянскай Р. Хрышчэнне (хрысціянізацыя) беларускіх зямель пачалася ў канцы 10 - пачатку 11 ст. У той перыяд характэрнай рысай рэлігійных вераванняў у Беларусі быў т.зв. «сінкрэтызм» - арганічнае ўзаемаперапляценне старажытных язычніцкіх з больш познімі хрысціянскімі ўяўленнямі. У наступныя стагоддзі атрымалі пашырэнне праваслаўе і каталіцызм. У 14-15 ст., пасля пасялення на землях Вялікага Княства Літоўскага жыдоў і татараў, тут з'явіліся юдаізм і іслам. У 16 ст. пашырыўся ўплыў пратэстантызму - найперш у выглядзе кальвінізму (рэфармацтва), у меншай ступені - лютэранства, арыянства. З канца 16 ст., пасля заключэння Берасцейскай царкоўнай вуніі 1596 г., на тэрыторыі Беларусі пачало распаўсюджвацца вуніяцтва. У 17-19 ст. працягвала захоўвацца поліканфесійная сітуацыя з яўным дамінаваннем хрысціянскіх канфесій; мелі месца выпадкі праследаванняў прадстаўнікоў розных веравызнанняў, міжканфесійных непаразуменняў. У красавіку 1905 быў выдадзены царскі ўказ, згодна з якім адмяняліся абмежаванні дзейнасці рэлігійных аб'яднанняў і Цэркваў. У лютым 1918 быў прыняты дэкрэт «Аб аддзяленні царквы ад дзяржавы і школы ад царквы», а ў студзені 1922 - аналагічная па зместу пастанова СНК БССР «Аб аддзяленні царквы ад дзяржавы і школы ад царквы». У адпаведнасці з гэтымі заканадаўчымі актамі, былі адменены ўсе ранейшыя прывілеі царквы, маёмасць царквы і рэлігійных таварыстаў была абвешчана агульнанароднай, рэлігійным арганізацыям забаронена адкрываць або мець агульнаадукацыйныя школы і да т.п. Савецкія ўлады павялі працяглую барацьбу з Р. як своеасаблівым «опіумам народа» (вызначэнне К.Маркса), замест якой афіцыйна падтрымліваліся атэізм. Актывізацыі рэлігійнага жыцця ў канцы 1980-х г. паспрыялі такія фактары, як абвяшчэнне незалежнасці Рэспублікі Беларусь, заканчэнне манаполіі КПСС-КПБ і ўвядзенне шматпартыйнасці, дэмакратызацыя грамадска-палітычнага жыцця і інш. Вынікам своеасаблівага «рэлігійнага рэнесансу» 1990-х г. стала тое, што ў Беларусі за дзесяць гадоў (1988-1997) колькасць рэлігійных абшчын павялічылася ў 2,5 разоў, а рэлігійных кірункаў - у 3 разы (цяпер у РБ існуе 26 канфесій). У снежні 1992 быў прыняты «Закон Рэспублікі Беларусь «Аб свабодзе веравызнанняў і рэлігійных арганізацый», які абвясціў свабоду рэлігійных аб'яднанняў, усім грамадзянам гарантаваў права прытрымлівацца любой Р. або не прызнаваць ніякай.

Культуралогія   Культуралогія
Галоўная старонка   Галоўная старонка
Даслаць ліст адміністратару Заўважылі недакладнасьць?
Паведаміце нам!
    (с) Электронная Энцыкляпэдыя, 2003-2008