Боцікі шарсцістагубыя (Aconitum lasiostomum Reichenb., 1823-1827)
Парадак Казяльцовакветныя (Ranunculales), сямейства Казяльцовыя (Ranunculaceae)

Статус. I катэгорыя. Вельмі рэдкі від, які знаходзіцца пад пагрозай знікнення.
Значэнне ў захаванні генафонду. Усходне-эўрапейскі лесастэпавы эндэмічны рэліктавы від, які ў Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах за паўночна-заходняй мяжой арэала [1]. Дэкаратыўная і ядавітая расліна.
Кароткае апісанне. Шматгадовая травяністая расліна з прамым сцяблом вышынёй да 1,5 м і 3-5-далонепадобна рассечаным чаргаваным лісцем. Долі ліста шырокія клінападобныя, разыходныя. Ніжняе лісце на доўгіх чаранках, верхняе - кароткачаранковае або сядзячае. Суквецце - густая гронка даўжынёй 20-30 см з жаўтаватых кветак. Шлём пакрыт кароткімі кучаравымі валаскамі. Сярэднія долі калякветніка барадатыя. Плод - шматнасенная, апушаная лістоўка [2].
Асаблівасці біялогіі. Цвіце ў чэрвені-жніўні, пладаносіць у жніўні-верасні. Размнажэнне насеннае і вегетатыўнае.
Пашырэнне. Стэпавая і лесастэпавая зоны Ўсходняй Эўропы [3]. У Беларусі выяўлены ў Гарадоцкім і Віцебскім раёнах [4]. Раней адзначаўся ў наваколлі Магілева [2, 5].
Месцы росту. Берагі рэк, парослыя хмызняком.
Характар росту. Расце невялікімі групамі або адзінкавымі экземплярамі.
Асноўныя абмежавальныя фактары. Гідрамеліярацыйныя работы, гаспадарчая трансфармацыя зямель, водапаніжэнне, празмерныя рэкрэацыйныя нагрузкі (зрыванне квітучых раслін).
Культываванне. У Летуве вырошчваецца як дэкаратыўная і лекавая расліна.
Прынятыя меры аховы. Не прымаліся.
Неабходныя меры аховы. Рэвізія вядомых месцазнаходжанняў, кантроль за станам папуляцый, арганізацыя батанічных заказнікаў у наваколлі Віцебска і Гарадоцкім раёне, выяўленне новых месцаў росту, увядзенне ў культуру, рассяленне ў прыродныя экатопы.

Літ.: 1. Редкие и исчезающие виды..., 1987; 2. Флора БССР, т. 2, 1949; 3. Флора СССР, т. 7, 1937; 4. Даныя гербарыяў ІЭБ АН Беларусі і Віцебскага педінстытута імя Кірава; 5. Даныя гербарыя Доўнара, 1862.

Дз.Траццякоў