Галоўная старонка Навіны Пра праект Кантакт Спасылкі Кнігі ў PDF/DJVU Канвэртар лацінкі Бібліяграфія
Шукаць:    
 
 толькі ў назьве   шукаць ва ўсіх    віртуальная клявіятура Уставіць беларускае "і" Уставіць у-кароткае (ў)
 
 
 

Луннік ажываючы (Lunaria rediviva L., 1753)
Парадак Каперсакветныя (Capparales), сямейства Крыжакветныя (Brassicaceae (Cruciferaea))

Статус. III катэгорыя. Рэдкі від, які трапляецца ў невялікай колькасці на абмежаваных плошчах. Уключаны ў Чырвоную кнігу СССР з 1985 г. [1].
Значэнне ў захаванні генафонду. Сярэднеэўрапейскі немаральны рэліктавы від, які ў Беларусі знаходзіцца ў астраўных участках росту і асобных лакалітэтах паблізу паўночна-ўсходняй мяжы арэала [2, 3]. Дэкаратыўная расліна.
Кароткае апісанне. Шматгадовая травяністая расліна з прамым валасістым, у верхняй частцы галінастым сцяблом вышынёй 120 см. Лісце буйное, тонкае, мяккае, сэрцападобнае, кароткаваласістае. Кветкі буйныя, духмяныя з ліловымі пялёсткамі, сабраны ў негустое мяцёлчатае суквецце. Плод - плоскі павіслы стручочак. Насенне ныркападобнае, па 4-6 у стручочку [4].
Асаблівасці біялогіі. Цвіце ў траўні-чэрвені, пладаносіць у чэрвені-жніўні. Размнажэнне насеннае. Зацвітае на другі год.
Пашырэнне. Горныя раёны Сярэдняй і Атлантычнай Эўропы, поўдзень Скандынавіі, Міжземнамор'е. У Беларусі трапляецца, галоўным чынам, на Беларускай градзе (Барысаўскі, Валожынскі, Вілейскі, Бешанковіцкі, Віцебскі, Гарадоцкі, Лагойскі, Менскі і Мядзельскі раёны), а таксама ў Івацэвіцкім, Любанскім і Салігорскім раёнах [5-9]. Раней адзначаўся ў Белавежскай пушчы, наваколлях Горадні і Магілева [10].
Месцы росту. Поймавыя дубравы, чорнаальховыя і ялова-шыракалістыя лясы на вільготных, багатых гумусам глебах, часцей каля ручаёў і крыніц, у далінах рэк.
Характар росту. Расце вялікімі групамі, зрэдку ўтварае буйныя зараснікі.
Асноўныя абмежавальныя фактары. Высечка лясоў, лесамеліярацыйныя работы, гаспадарчая трансфармацыя зямель, выпас жывёлы і празмерныя рэкрэацыйныя нагрузкі (вытоптванне, збор квітучых і пладаносных раслін).
Культываванне. Вырошчваецца ў ЦБС АН Беларусі [11], а таксама разводзіцца на прысядзібных участках.
Прынятыя меры аховы. Ахоўваецца ў паляўнічым заказніку «Налібоцкая пушча», спецыялізаваных батанічных заказніках у Гарадоцкім і Докшыцкім раёнах. Занесена ў спіс ахоўных раслін Беларусі з 1964 г. [12] і Чырвоную кнігу Беларусі з 1981 г. [13].
Неабходныя меры аховы. Рэвізія вядомых месцаў росту, кантроль за станам папуляцый, арганізацыя спецыялізаваных батанічных заказнікаў ва ўсіх вядомых месцах росту, пошук новых месцаў росту, больш шырокае ўвядзенне ў культуру, штучнае развядзенне і рассяленне ў прыродныя экатопы.

Літ.: 1. Красная книга СССР, 1985; 2. Козловская, Парфенов, 1972; 3. Редкие и исчезающие виды..., 1987; 4. Флора СССР, т. 8, 1939; 5. Даныя гербарыя ІЭБ АН Беларусі; 6. Флора Налибокской пущи, 1980; 7. Юрчанка (асаб. павед.); 8. Лазерка (асаб. павед.); 9. Вынаеў (асаб. павед.); 10. Пачоский, 1897; 11. Кухарева, Пашина, 1986; 12. Моисеева, 1967; 13. Чырвоная кніга БССР, 1981.

Р.Блажэвіч

Чырвоная кніга Беларусі   Чырвоная кніга Беларусі
Галоўная старонка   Галоўная старонка
Даслаць ліст адміністратару Заўважылі недакладнасьць?
Паведаміце нам!
    (с) Электронная Энцыкляпэдыя, 2003-2019