Галоўная старонка Навіны Пра праект Кантакт Спасылкі Кнігі ў PDF/DJVU Канвэртар лацінкі Бібліяграфія
Шукаць:    
 
 толькі ў назьве   шукаць ва ўсіх    віртуальная клявіятура Уставіць беларускае "і" Уставіць у-кароткае (ў)
 
 
 

Герань цёмна-бурая (цёмная, сумная) (Geranium phaeum L., 1753)
Парадак Гераніякветныя (Geraniales), сямейства Гераніевыя (Geraniaceae)

Статус. III катэгорыя. Вельмі рэдкі від, які трапляецца ў невялікай колькасці на абмежаваных тэрыторыях.
Значэнне ў захаванні генафонду. Сярэднеэўрапейскі рэліктавы горны від, які ў Беларусі знаходзіцца ў астраўных і асобных лакалітэтах за паўночна-ўсходняй мяжой арэала [1-3]. Дэкаратыўная расліна [4].
Кароткае апісанне. Шматгадовая травяністая расліна з вузлаватым, коса ўзыходным або гарызантальным карэнішчам і апушаным кароткімі валаскамі сцяблом вышынёй 40-70 см. Лісце глыбока 5-7-пальчата-раздзеленае на клінападобна-рамбічныя, надрэзана-зубчастыя па краю долі; ніжняе - доўгачаранковае, сярэдняе - кароткачаранковае, верхняе - сядзячае. Кветкі цёмна-бура-фіялетавыя, з 5 крыху адагнутымі адваротнаяйкападобнымі, па краю хвалістымі пялёсткамі і 5 залозкамі-нектарнікамі паміж імі; размешчаны папарна на валасістых кветканожках. Плод - стэрыгма, якая распадаецца на 5 плодзікаў [5].
Асаблівасці біялогіі. Цвіце ў траўні-чэрвені, пладаносіць у чэрвені-ліпені. Зацвітае на другі год. Размнажэнне насеннае.
Пашырэнне. Горныя раёны Сярэдняй, Паўднёвай Эўропы, заходнія раёны Ўсходняй Эўропы, Балканы [3]. У Беларусі вядома ў Белавежскай пушчы [6] і Наваградскім раёне [7]. Раней адзначалася ў Менскай (вярхоўе р. Лань) і Магілеўскай губернях [8].
Месцы росту. Дубова-грабавыя, грабавыя і вытворныя ад іх бярозавыя лясы кіслічнага і сніткавага тыпаў, прыбярэжныя алешнікі.
Характар росту. Расце адзіночнымі экземплярамі і невялікімі, зрэдку значнымі групамі.
Асноўныя абмежавальныя фактары. Гаспадарчая трансфармацыя зямель, выпас жывёлы і празмерныя рэкрэацыйныя нагрузкі (вытоптванне і зрыванне раслін).
Культываванне. Вырошчваецца ў ЦБС АН Беларусі [4] і ў Рэспубліканскім экалагічным цэнтры навучэнцаў у Менску.
Прынятыя меры аховы. Занесена ў Чырвоную кнігу Беларусі з 1981 г. [9]. Ахоўваецца ў Белавежскай пушчы і ландшафтным заказніку «Свіцязянскі».
Неабходныя меры аховы. Рэвізія вядомых месцазнаходжанняў і кантроль за станам папуляцый, абмежаванне пазначаных відаў антрапагеннага ўздзеяння і рэкрэацыйных нагрузак, выяўленне новых месцаў росту, увядзенне ў культуру, рассяленне ў прыродныя экатопы.

Літ.: 1. Козловская, Парфенов, 1972; 2. Блажевич, 1986; 3. Редкие и исчезающие виды..., 1987; 4. Кухарева, Пашина, 1986; 5. Флора СССР, т. 14, 1949; 6. Николаев, Зефиров, 1971; 7. Даныя гербарыя ІЭБ АН Беларусі; 8. Пачоский, 1897; 9. Чырвоная кніга БССР, 1981.

Р.Блажэвіч

Чырвоная кніга Беларусі   Чырвоная кніга Беларусі
Галоўная старонка   Галоўная старонка
Даслаць ліст адміністратару Заўважылі недакладнасьць?
Паведаміце нам!
    (с) Электронная Энцыкляпэдыя, 2003-2020