Бядрынец вялікі (Pimpinella major (L.) Huds., 1762)
Парадак Араліякветныя (Araliales), сямейства Сельдэрэйныя (Парасонавыя) (Apiaceae)

Статус. III катэгорыя. Вельмі рэдкі від, які трапляецца ў невялікай колькасці на абмежаваных тэрыторыях.
Значэнне ў захаванні генафонду. Сярэднеэўрапейскі від, які знаходзіцца ў Беларусі ў асобных лакалітэтах на ўсходняй мяжы пашырэння. Дэкаратыўная, харчовая (вострапрыпраўная), лекавая і тэхнічная (фарбавальная) расліна.
Кароткае апісанне. Шматгадовая травяністая расліна з верацёнападобным галінастым коранем і прамастойным пустым баразнаватым сцяблом вышынёй 40-100 см. Лісце перыстае, цёмна-зялёнае. Суквецце - складаны парасонік з 9-15 прамянёў; абгортка і абгортачкі адсутнічаюць. Пялёсткі белыя або ружаватыя. Плод - прадаўгавата-яйкападобны віслаплоднік.
Асаблівасці біялогіі. Цвіце ў чэрвені-жніўні, пладаносіць у жніўні-верасні. Размнажэнне насеннае.
Пашырэнне. Скандынавія, Сярэдняя і Атлантычная Эўропа, паўночна-заходнія і заходнія раёны Ўсходняй Эўропы, Каўказ, Міжземнамор'е, Балканы [1]. У Беларусі вядомы ў Менскім і Наваградскім раёнах [2]. Раней адзначаўся ў Лунінецкім раёне, Белавежскай пушчы, наваколлях Магілева, Горадні, Наваградка і Слуцка [3-4].
Месцы росту. Расце ў разрэджаных лясах, на ўзлесках, палянах, у хмызняку па берагах рэк. Аддае перавагу дубравам.
Характар росту. Расце невялікімі, часам буйнымі групамі або асобнымі экземплярамі.
Асноўныя абмежавальныя фактары. Высечкі лесу, антрапагенная трансфармацыя зямель, выпас жывёлы, празмерныя рэкрэацыйныя нагрузкі.
Культываванне. Вырошчваецца ў ЦБС АН Беларусі [5].
Прынятыя меры аховы. Не прымаліся.
Неабходныя меры аховы. Рэвізія вядомых месцазнаходжанняў і кантроль за станам папуляцый, арганізацыя спецыялізаваных батанічных заказнікаў, выяўленне новых месцаў росту і іх ахова, увядзенне ў культуру.

Літ.: 1. Флора СССР, т. 16, 1950; 2. Даныя гербарыяў ІЭБ АН Беларусі і БДУ; 3. Пачоский, 1900; 4. Флора БССР, т. 4, 1955; 5. Кухарева, Пашина, 1986.

Г.Зубкевіч