Галоўная старонка Навіны Пра праект Кантакт Спасылкі Кнігі ў PDF/DJVU Канвэртар лацінкі Бібліяграфія
Шукаць:    
 
 толькі ў назьве   шукаць ва ўсіх    віртуальная клявіятура Уставіць беларускае "і" Уставіць у-кароткае (ў)
 
 
 

Шпажнік (гладыёлус) чарапіцавы (Gladiolus imbricatus L., 1753)
Парадак Касачакветныя (Iridales), сямейства Касачовыя (Iridaceae)

Статус. III катэгорыя. Рэдкі від, які трапляецца ў невялікай колькасці на абмежаваных тэрыторыях.
Значэнне ў захаванні генафонду. Панэўрапейскі від, які знаходзіцца ў Беларусі паблізу ўсходняй мяжы арэала [1]. Дэкаратыўная, лекавая і харчовая расліна.
Кароткае апісанне. Шматгадовая клубнецыбульная травяністая расліна вышынёй 40-80 см з тонкімі прамымі сцёбламі. Клубнецыбуліна шарападобная, дыяметрам 1-1,5 см. Ніжняе лісце лускападобнае, сцябловае - мечападобнае. Суквецце - аднабаковы густы колас, складзены з 3-11 буйных ружавата- або пурпурова-фіялетавых кветак даўжынёй 2,5-3,5 см. Плод - кароткая зваротнаяйкападобная сухая каробачка.
Асаблівасці біялогіі. Цвіце ў чэрвені-ліпені, пладаносіць у жніўні. Размнажэнне насеннае і вегетатыўнае.
Пашырэнне. Сярэдняя Эўропа і Міжземнамор'е [1, 2]. У Беларусі трапляецца зрэдку па ўсёй тэрыторыі.
Месцы росту. Нізінныя і поймавыя лугі, лугавіны, зараснікі хмызняку, лясныя паляны ў ельніках, дубравах і альшаніках [1].
Характар росту. Расце асобнымі экземплярамі і невялікімі, часам буйнымі групамі.
Асноўныя абмежавальныя фактары. Асушальная меліярацыя і антрапагенная трансфармацыя забалочаных зямель, касьба ў нявызначаныя тэрміны, выпас жывёлы, збор квітучых раслін.
Культываванне. Вырошчваецца ў ЦБС АН Беларусі [3], у Рэспубліканскім экалагічным цэнтры навучэнцаў у Менску. У культуры з 1604 г., ёсць садовыя формы і гібрыды.
Прынятыя меры аховы. Занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі з 1981 г. [1]. Ахоўваецца ў запаведніках і некаторых заказніках рэспубліканскага і мясцовага значэння [4].
Неабходныя меры аховы. Рэвізія вядомых месцазнаходжанняў і кантроль за станам папуляцый, арганізацыя батанічных заказнікаў у месцах масавага росту, выяўленне новых месцаў росту, забарона несанкцыянаванага збору раслін, мэтавая аптымізацыя ўмоў росту, рассяленне ў прыродныя ўмовы.

Літ.: 1. Чырвоная кніга БССР, 1981; 2. Флора Европейской части СССР, т. 4, 1979; 3. Кухарева, Пашина, 1986; 4. Ахоўныя расліны..., 1983.

Л.Семярэнка

Чырвоная кніга Беларусі   Чырвоная кніга Беларусі
Галоўная старонка   Галоўная старонка
Даслаць ліст адміністратару Заўважылі недакладнасьць?
Паведаміце нам!
    (с) Электронная Энцыкляпэдыя, 2003-2019