Галоўная старонка Навіны Пра праект Кантакт Спасылкі Кнігі ў PDF/DJVU Канвэртар лацінкі Бібліяграфія
Шукаць:    
 
 толькі ў назьве   шукаць ва ўсіх    віртуальная клявіятура Уставіць беларускае "і" Уставіць у-кароткае (ў)
 
 
Слоўнік беларускіх народных параўнанняў (3784 артыкулы)

Вынікі пошуку
 
а  б  в  г/ґ  д  е  ё  ж  з  і  к  л  м  н  о  п  р  с  т  у  ф  х  ц  ч  ш  э  ю  я  
 
Старонкі: 1  2  3  4  


На ваш запыт адзін знойдзены 65 артыкулаў

  1. адзін
    Век звекаваў як адзін дзень згуляў. Прык. Пра хуткабежнасць жыцця. Янк., Пар., 25.
    жыць суладне як адзін. Пра дружнае жыццё. Высл., 313.
    Старая дзеўка як дзіравы кажух - адзін дух. Гл. кажух.
    як адзін цвет. Мсцісл. Ухв. Пра моцнае дружнае цвіценне чаго-н. Юрчанка, 172.
    як адным грэбенем пачасаліся. Пра вельмі падобных адзін да аднаго. Янк., 442.
  2. поле
    Век перажыць - не поле перайціць, не пальцам пераківаць. Прык. Пра складанасці на жыццёвым шляху. Ром., Зап., 216.
    Жисть пиряжить - ня поля пиряйти. Прык. Смал. п. Добровольский ІІІ, 35; Сержпутоўскі 1999, 70; Ахрым., 31. Тое ж.
    адзін (сам адзін, адзінокі) як калок у полі, у плоце. Гл. калок.
    адзін што вароты ў полі. Гл. вароты.
    адзін што вярста ў полі. Гл. вярста.
    адзін як былінка ў полі. Гл. былінка.
    адзін як дубок у полі. Гл. дубок.
    адзін як пень у чыстым полі. Гл. пень.
    адзін як у полі вецер. Лід. Пра адзінокага чалавека. АВНЛ.
    адзінокі як дубец у полі. Гл. дубец.
    адна як былінка (быліна) у полі. Гл. былінка.
    адна як бярозка ў полі. Гл. бярозка.
    адна як травінка ў полі. Гл. травінка.
    высахнуць як былінка ў полі. Гл. былінка.
    вянуць (ад думак) як былінка ў полі. Гл. былінка.
    гола як у полі пасля Пакрову. Кір. Пра нейкую пустэчу, адсутнасць усяго. ДА.
    жыве адна сірацінка як у полі былінка. Рэч. Спачув. Пра самотнае жыццё сіраты. ЛЦ, 87.
    застацца [адна] як у полі вецер. Навагр., Мін., Маз. Высл., 325. Тое, што адзін як у полі вецер.
    злавіць як вецер у полі. Гл. вецер.
    круціць як віхар у полі. Гл. віхар.
    На чужым месцы што ў полі. Капатк. Няўхв. Пра няўтульнае жыццё на чужыне. ПП 1, 292.
    Песні як вецер у полі: вецер падуў - і песні прайшлі. Гл. вецер.
    расці як у полі вецер. Пра дзіця, што расце без належнага нагляду. ФА.
    справядлівы як вецер у полі. Гл. вецер.
    стаяць як бузіна ў полі. Гл. бузіна.
    цесна як цыгану на полі. Гл. цыган.
    што вецер у полі. Гл. вецер.
    шукаць як дзвярэй у полі. Гл. дзверы.
    як ветру ў полі шукаць. Гл. вецер.
    як вецер у полі. Гл. вецер.
    як мак у полі зацвіў. Гл. мак.
    Як у полі асіна - так і сіраціна: яе вецер гне і мачаха б'е. Светл. Прык. Спачув. Пра цяжкае жыццё сірацінкі. ПП 2, 102.
    як таполя сярод поля. Гл. таполя.
  3. кол
    прыстаць як смала да кала. Гл. смала.
    учапіцца як смала да кала. Гл. смала.
    так рэдка пасходзіла як чорт калом патыкаў. Гл. чорт.
    як калом набіта. Гродз. Пра перапоўненае памяшканне. Даніловіч 2010, 91.
    вісець як гладышка на калу. Гл. гладышка.
    стаяць як сарока на калу. Гл. сарока.
    сядзець як сарока на калу. Гл. сарока.
    вісець (матляцца) як на калу (калку). Лаг., Слуцк., Брэсц. Пра адзенне на схуднелым чалавеку. Высл., 293; Нар. лекс., 197; Ройзензон, 81; Varłyha, 42; МК, 286.
    жыць як сарока на калу. Гл. сарока.
    тырчэць (сядзіць, круціцца) як сарока (варона) на палцы (калу). Гл. сарока.
    адзін як кол. Слуцк. Няўхв. Пра самотнага, адзінокага чалавека. Сержпутоўскі 1999, 53.
    адзін як кол у плоце. Воран., Свісл. Няўхв. Даніловіч, 230. Тое, што адзін як кол.
    стаяць як кол. Чаш., Старадар. Няўхв. Пра чалавека, які трымаецца скована, нясмела, няўпэўнена. Станкевіч, 1071; ДА.
    адзін як кол пры дарозе. Чашн., Слаўг., Слуцк. Каспяровіч, 7; Сержпутоўскі 1999, 6; Высл., 281. Тое, што адзін як кол.
    гол як кол. Няўхв. Пра беднага, немаёмаснага чалавека. Станкевіч, 171.
    лезці як жаба на кол. Гл. жаба.
    адно дзіця як кол у плоці. Шчуч. Пра самотнасць, адзіноту аднаго дзіцяці ў сям'і. СПЗБ 2, 57.
    есці як на кол вешаць. Дзярж. Няўхв. Пра спажыванне ежы без смаку, абыякава, не хацеўшы. ФА.
    толку дзе як у гнілым колку. Докш. Пра адсутнасць у чым-н. толку, ладу. Высл., 399.
  4. вока
    адзін (анно) як вока [у лобе, у ілбе]. Крыч., Віл., Івац., Лоеў., Слон. п., Стаўб., Уздз. Пра кагосьці адзінага, які патрабуе асаблівай увагі. Federowski, 6; МК, 19; Высл., 280; Мін.-Мал., 1977, 141; Янкова, 24; ЗЗайкі.
    адно дзіця як вока ў лобе. Пра асаблівы догляд за адзіным у сям'і дзіцём. Сцяшковіч, 624.
    берагчы каго/што бы сваё вока. Слуцк., Лоеў. Пра вельмі стараннае і беражлівае абераганне, ахоўванне, догляд каго-, чаго-н. Сержпутоўскі 1998, 53; Янкова, 68.
    блішчаць як воўчае (воўча) вока. Слон. Пра цьмяны бляск чаго-н. Янк., Дыял., I, 204; Высл., 287.
    газнічка як воўчае вока. Пра цьмяны бляск газнічкі ці іншай слабай крыніцы святла. Янк., Пар., 31.
    гарэць як воўча вока. Шчуч. СПЗБ 1, 403. Тое, што блішчаць як воўчае (воўча) вока.
    глядзець каго/што як вока. Асіп. Янкоўскі 1968, 108; Высл., 305. Тое, што берагчы каго/што бы сваё вока.
    глядзець (пілноваці) каго/што як вока ў ілбе. Дзятл., Кам., Пруж. Сцяшковіч, 614; ЖН, 40; Босак, 32. Тое, што берагчы каго/што бы сваё вока.
    Двое дзетак як дзве окі ў лобе. Прык. Пра найвышэйшую каштоўнасць дзяцей для бацькоў. Federowski, 91.
    завісны (зайздросны) як папова вока. Слон. п. Пра вельмі зайздроснага, хцівага чалавека. Federowski, 351; Янк., 408.
    павіснуць як бяльмо на воцы. Гл. бяльмо.
    падобны як з вока выдраны. Брасл. Пра чалавека, вельмі падобнага на іншага, як бы яго візуальная копія. Рабкевіч, 158.
    поўны (поўна) як вока. Брасл., Краснап., Леп., Люб., Івац. Пра поўна налітую вадкасцю ёмістасць. Бялькевіч, 336; ФА; Скарбы, 106; ЗЗайкі.
    поўнае як рыбяе вока. Валож. Гілевіч 2007, 51. Тое ж.
    свяціць як воўча вока. Чэрв. СПЗБ 4, 396. Тое, што блішчаць як воўча вока.
    цемень хаць ты вока выкаль. Івац., Слуцк. Пра густую цемру, аж да чарнаты. Сержпутоўскі 2000, 215; ЗЗайкі.
    чысты як рыбічае вока. Іран. Пра нешта быццам бы чыстае: рыбіна вока ўвесь час знаходзіцца ў вадзе. Янк., 441.
    як вока дастане (згледзіць, кіне, схопіць). Янкоўскі, 1968, 431.
    як вока ў ілбе. Уздз. СЦБ, 63. Тое, што адзін як вока.
    як з вока выпаў. Свісл. Пра чалавека такога самага, падобнага. Янк., Пар., 203; Санько, 69; Сцяшковіч, 615.
    як з вока вырвана. Смарг., Докш. Высл. 426; Даніловіч, 225. Тое, што як з вока выпаў.
    як вокам змерыць. Пра плошчу, якую можна толькі ахапіць позіркам. НН, 310.
    як вокам змігнуць. Стаўб. Пра хуткае, імгненнае здзяйсненне чаго-н. МК, 308.
    як вокам скінуць. Слуцк., Ваўк. п., Стаўб., Ганц., Раснян., Мядз. Захапл. Сержпутоўскі 1999, 18; Federowski, 75; МК, 309; Бялькевіч, 26; Сцяшковіч, 617; СПЗБ 4, 449; СПЗБ 1, 324. Тое, што як вокам змерыць.
    як вокам сцяміць (сцягнуць). НН, 310. Тое, што як вокам змерыць.
    як вокам сцяць. Шчуч. Даніловіч 2008, 136. Тое ж.
    блішчаць як у ката вочы. Гл. кот.
    завісны (зайздросны) як паповыя вочы. Слон. п., Івац. Асудж. Пра вельмі зайздроснага, хцівага чалавека. Federowski, 351; Янк., 408; ЗЗайкі.
    лезці ў вочы як муха ў спасаўку. Гл. муха.
    лезці як аса (асва) ў вочы. Гл. аса.
    лезці як дым у вочы. Гл. дым.
    лезці як муха ў вочы. Гл. муха.
    любіць як вочы соль. Мін. Іран. Пра абсалютнае непрыманне чаго-н. Высл., 396.
    ляпнуць як гразёй у вочы. Гл. гразь.
    начай солі хто ў вочы насыпаў. Гл. соль.
    Праўда як восы: лезе ў вочы. Гл. аса.
    праўда як соль у вочы. Гл. соль.
    прымаўкаю як граззю ў вочы. Гл. гразь.
    Сорам не воран - вочы не выдзяўбе. Гл. воран.
    Сорам не ёлка - вачам не колка. Гл. ёлка.
    Стыд не дым - вачэй (вочы) не выкура. Гл. дым.
    трэба як солі ў вочы. Гл. соль.
    ныч тэмна, хоч у вочы совганы. Драг. Пра цёмную ноч. Скарбы, 91.
    худы як ніколі хлеба ў вочы не бачыў. Гл. хлеб.
    прыйсці бы ў собакі вочэй позычыўшы. Гл. сабака.
  5. воўк
    етраўке як ваўке. Шчуч. Асудж. Пра злосных жонак мужавых братоў. СПЗБ 2, 124.
    абставіць як ваўка ў логаве. Карэл. Пра чалавека, якому непрыяцелі не даюць ходу, перашкаджаюць у справах. Высл., 280.
    глядзець як на ваўка. Віл. Пра позірк са страхам і здзіўленнем. Sielicki, 158.
    гукаць як на ваўка. Паст. Пра крык, нападкі на якога-н. чалавека. СПЗБ 1, 500.
    каляная спіна што ў ваўка. В.Дзв. Пра спіну худога чалавека. СПЗБ 2, 386.
    навастрыць вушы як конь, пачуўшы ваўка. Гл. конь.
    у сыбакі вушы тарчаць як у ваўка. Мсцісл. Пра вушы сабакі, што нагадваюць ваўчыныя. Бялькевіч, 441.
    хадзіць як ваўка спаймаўшы. Рэч. Жарт. Пра чалавека, які ідзе, шырока расстаўляючы ногі. Найчасцей у адрас п'янага. ЛЦ, 75.
    як у ваўка з ляпы. Глыб. Няўхв. Пра моцна памятую вопратку. КВДУ.
    разгуляцца як ваўкі ў Піліпаўку. Чэрв. Пра людзей, што празмерна разышліся, разгуляліся. СПЗБ 4, 254.
    глядзець (пазіраць) ваўком. Зласл. Пра нахмураны, пануры, драпежны пагляд каго-н. НН, 316.
    У вочы ліском, а за вочы ваўком. Гл. ліс.
    пабегчы ваўком. Пра асцярожны, цікуючы бег каго-н. НН, 282.
    ад пажару не ўцячэш як ад ваўкоў. Саліг. Ад пажару немагчыма застрахавацца. З нар. сл., 105.
    даць як ваўку ў ляпу. Глыб. Пра нешта назаўсёды аддадзенае, страчанае. КВДУ.
    як ваўку ў ляпу. Глыб. Пра нешта страчанае бясследна. КВДУ.
    абжора як воўк. Ваўк. п. Няўхв. Пра чалавека з празмерным апетытам. Federowski, 3.
    аброс (зарос) як воўк. Краснап. Няўхв. Пра знешні выгляд няголенага, нястрыжанага чалавека. Бялькевіч, 423.
    аглядацца як воўк каля вуглоў цындаючы. Ваўк. п. Асудж. Пра чалавека, які шукае сабе спажывы альбо падглядае за іншымі. Federowski ≺ Цындаць - цікаваць, выглядаць.
    адзін як воўк. Мядз. Спачув. Пра адзінокага самотнага чалавека. СПЗБ 3, 33.
    баяцца як воўк казы. Іран. Пра той выпадак, калі ніхто не баіцца, а ахвяра і драпежнік мяняюцца месцамі. Нос., 7.
    баяцца як воўк сабакі. Ваўк. п. Іран. Federowski, 20; Высл., 283. Тое, што баяцца як воўк казы.
    баяцца як воўк ягняці (авечкі). Слуцк. п., Івац., Слон. Іран. Federowski, 20; Сержпутоўскі 1999, 68; Янк., Пар., 13; Шейн, 473; Высл., 283; ТС 2, 50; ЗЗайкі. Тое, што баяцца як воўк казы.
    бліскаць як воўк за гарою. Рэч. Пра цьмяны бляск, нейкія далёкія знікомыя агеньчыкі, як бляск воўчых вачэй у цемры. Pietkiewicz, 399.
    бліскаць вачыма як воўк. Слуцк. Няўхв. Пра хцівы, жорсткі пагляд чалавека. Сержпутоўскі 1999, 77.
    Брат да сястры - гасцёк мілы, сястра брату - як воўк сівы. Мін. Прык. Пра розныя стаўленні сястры да брата і брата да сястры. АВНЛ.
    вылупіць вочы як воўк на барана. Насмешл. Пра нейчы хцівы пагляд. Ройзензон, 68.
    выць (храпсці) як воўк. Ваўк. п., Бялын., Івац., Карэл. Няўхв. Пра грубае праяўленне чыіх-н. эмоцый. Federowski, 343; Высл., 296; Яўсееў, 27; ЗЗайкі.
    выць што воўк піліпаўскі. Лаг., Капыл. Няўхв. ФА. Тое, што выць як воўк.
    выць як воўк у Калядню. Віл. Няўхв. ФА. Тое, што выць як воўк.
    выць як воўк у Піліпаўку. Івац., Карэл., Лаг. Няўхв. Высл., 296; Янк., Пар., 29; ЗЗайкі. Тое, што выць як воўк.
    галодны як (што) воўк. Івац., Слон., Слуцк., Чэрык., Рэч., Драг. Пра вельмі галоднага чалавека. Высл., 302; Сержпутоўскі 1999, 38; ЛЦ, 90; СПЗБ 1, 330; ЗЗайкі.
    галодны як воўк жаробны. Ушацк. Насмешл. Барадулін, 91. Тое, што галодны як воўк.
    глядзець з-пад лоба як воўк. Ваўк. п., Гродз. Асудж. Пра нейчы насцярожаны, хмуры, непрыветлівы пагляд. Federowski, 109; Цыхун, 133.
    глядзець скоса як воўк піліпаўскі. Маг. Няўхв. Пра злосны, непрыязны пагляд. ФА.
    глядзець як воўк на авечку. Мін., Хоц., Петр., Ганц., Докш. Пра прагны, хцівы пагляд на каго-н. як на ахвяру. ЛЦ, 50; ФА; Гілевіч, 165.
    глядзець як воўк на казу. Крэмнеў, № 186. Тое, што глядзець як воўк на авечку.
    глядзець як воўк. Жытк. Няўхв. Пра нейчы хмуры, непрыязны, злосны пагляд. ТС 4, 152.
    дзерці каго як воўк кабылу. Ваўк. п. Пра пераследванне каго-н., яго абіранне. Federowski, 81; Санько, 127.
    дзівіцца як воўк на казу (ягня). Ваўк., Гродз. п. Ром., Бел., 294; Federowski, 109; Крэмнеў. Тое, што глядзець як воўк на авечку.
    жыць як воўк. Гродз. Асудж. Пра чалавека, што імкнецца жыць адасоблена і ізалявана. Цыхун, 10.
    завыць як воўк на Грамніцы. Слон., Шчуч. 1. Пра выражэнне свайго болю, жалю; 2. Іран. Пра непрыемны для слыху спеў. Высл., 322; Даніловіч, 216.
    завыць бы ваўкі над падлам. Слуцк. Няўхв. Пра нейчы прагны ўзбуджаны крык, голас. Сержпутоўскі 1999, 103.
    закінуць за плечы як воўк гаўцу. Ваўк. п. Пра рашучае закідванне цяжару на плечы. Federowski, 348.
    захадзіць як воўк у аблаві. Зэльв. Зласл. Пра панічныя дзеянні чалавека ў небяспецы. СРЛГ, 46.
    зірнуць як воўк. Янк., Пар., 74. Тое, што глядзець як воўк.
    злы як воўк. Рэч. Асудж. Пра чалавека з благім, злым, агрэсіўным характарам. ЛЦ, 63.
    змокнуць як воўк. Слон. Пра моцна ўпацелага, вымаклага чалавека. Высл., 329.
    зрахманіцца як воўк у яме. Зласл. Пра чалавека, які пад уплывам адбставін зрахманіўся і перастаў быць агрэсіўным. Носович, 561; Матэрыялы 1981, 121.
    кідацца як воўк на прывязі (цапу). Мсцісл. Пра бяссільныя, безвыніковыя высілкі штосьці зрабіць, вырвацца. Юрчанка, 180.
    любіць як воўк ягня. Мін. Іран. Пра чалавека, які любіць карысна, для сваёй спажывы. ЛЦ, 52.
    Люты як галодны воўк, а баязлівы як заяц. Мін. Прык. Асудж. Пра супярэчлівы характар чалавека. ЛЦ, 57.
    ляскаць зубамі як воўк. Сміл. Насмешл. Пра вельмі галоднага чалавека. Шатэрнік, 152.
    мужык пагарэўшы як воўк не еўшы. Слуцк. Пра імкненне да набыцця чаго-н. селянінам пасля пажару. Сержпутоўскі 1999, 62.
    накінуцца на каго як воўк на аўцу/авечку. Смал., Ашм. Асудж. Пра драпежны напад на каго-н. Добр., Смол., 443; Даніловіч, 216.
    нарабіць [дзялоў] як воўк у Маркунах. Астр. Няўхв. Сцяшковіч, 600; Высл., 353; ФА, Даніловіч, 216. ≺ Маркуны - вёска ў Астравецкім раёне.
    настырин як воўк. Смал. Асудж. Пра настырнага хмурага чалавека. Добр., Смол., 465.
    нялюдны як воўк. Няўхв. Пра замкнёнага, насупленага, недружалюбнага чалавека. ЛА, 31.
    паглядаць (пазіраць) як воўк на гаўцу (авечку). Ваўк. п. Federowski, 210; Янк., 418. Тое, што глядзець як воўк на авечку.
    падстаўляць галаву як воўк пад доўбню. Няўхв. Пра пасіўныя паводзіны пры смяротнай пагрозе. ЛЦ, 73.
    папасці як воўк у доўбні. Смарг. Пра траплянне ў непрыемную сітуацыю, пастку. Даніловіч, 216. ≺ Доўбня - лоўчая паляўнічая прылада.
    пасунуцца як воўк па загуменні. Карэл. Няўхв. Пра чалавека альбо жывёлу, якія выглядваюць здабычу. Высл., 362.
    патрэбны як стары конь воўку. Гл. конь.
    Пашкадаваў як воўк кабылу: пакінуў хвост да грыву. Івац. Прык. Іран. Пра адсутнасць шкадавання, драпежныя намеры. ЗЗайкі.
    пашкадаваць як воўк цяля. Уздз. Іран. Пра адсутнасць шкадавання наогул. Мін.-Мал., 1970, 165.
    посунуцца бу мокры воўк. Жытк. Іран. Пра панурага, прыгнечанага чалавека. ТС 4, 196.
    прыкрадацца як воўк. Пра кагосьці, хто асцярожна набліжаецца да ахвяры. Ройзензон, 76.
    пуцаваць як воўк. Гродз. Няўхв. Пра прагнае накідванне на ежу. ЖН, 29. ≺ Пуцаваць - прагна есці.
    пышить як жарёбный воўк. Смал. п. Пра злоснае, пагрозлівае сапенне некага. Добр., Смол., 760.
    пяяць як воўк вые. Асудж. Пра нейчыя непрыгожыя спевы. Ляцкий, 24.
    Рабіць як конь, есці як воўк. Гл. конь.
    развыцца як воўк у каноплях. Глуск. Няўхв. Пра нейчыя непрыемныя, немілагучныя спевы. БД, 146.
    свіснуць бы воўк з перапалоху. Слуцк. Пра чалавека, жывёлу, што імкліва, рэзка кінуліся бегчы. Сержпутоўскі 184.
    сераватай масці нача воўк. Лоеў. Пра падобнага на воўка па масці каня. Янкова, 242.
    страшыцца як воўк ягняці. Мядз. Іран. ФА. Тое, што баяцца як воўк казы.
    сунуць бы воўк. Слуцк. Пра прыгнечанага, хмурага, раздражнёнага чалавека. Сержпутоўскі 1999, 56.
    схапіць як воўк авечку. Вілен., Івац. Пра рашучае, смелае нападзенне. Sielicki, 162; ЗЗайкі.
    сярдзіты ек воўк. Слон. Асудж. ТС 1, 147. Тое, што злы як воўк.
    танцаваць як стары воўк у Піліпаўку. Асіп. Жарт. Пра нейкія недарэчныя рухі, выхілянні. Высл., 398. ≺ Алюзія да шлюбных танцаў старога ваўка.
    трымаць бы воўк зубамі. Слуцк. Няўхв. Пра нейчае беззаконнае трыманне чаго-н. Сержпутоўскі 1999, 136.
    трэба хто куды як воўк на неба. Смарг. Іран. Пра некага, абсалютна не патрэбнага дзе-н. Высл., 401; Даніловіч, 216.
    ты завядзеш басам, як воўк часам, а я за табою, як мядзведзь парою. Люб. Жарт. Пра нейкі хаўрус, агульны «спеў», пра падтрымку адзін аднаго. АВНЛ.
    пацягнуць як воўк авечку. Карэл., Беласт. Асудж. Пра рашучае драпежнае нападзенне. Высл., 407.
    хапаць як воўк. Слуцк. Асудж. Пра прагнасць у здабыванні даброт. Сержпутоўскі 1999, 73.
    хітры як сівы воўк. Мёр. Пра хітрага чалавека, які ўмее выкруціцца ў любой сітуацыі. Высл., 409.
    цахкаць як воўк зубамі. Янк., Пар., 186. Тое, што ляскаць як воўк зубамі.
    цікаваць як воўк. Пра чалавека, што адсочвае, падпільноўвае ахвяру. Янк., 437.
    цындацца як воўк каля вёскі. Ваўк. п. Няўхв. Пра чалавека, які ходзіць каля чаго-, каго-н. і нешта выглядае, падпільноўвае. Federowski, 339. ≺ Цындаць - цікаваць, выглядаць.
    цягацца як стары воўк смерці шукаючы. Воран. Няўхв. Пра бесталковае, безвыніковае бадзянне. Даніловіч, 252.
    цягаць як воўк ягня. Карэл. Няўхв. Пра лёгкую, безабаронную здабычу ахвяры. Высл., 416.
    чакаць як воўк доўбні. Іўеў. Іран. Пра дарэмнае, безвыніковае чаканне чаго-н. Даніловіч, 216.
    чатаваць як воўк на гавечку. Ваўк. п. Няўхв. Пра неміласэрнае адсочванне ахвяры. Federowski, 65. ≺ Чатаваць - вартаваць, пільнаваць (польск. czatować).
    чужы грош бяжыць як воўк. Іран. Пра цяжкасці, што чакаюць таго, хто хацеў бы здабыць чужы грош. Jelski, 15.
    шанасьць такая, як воўк кабылу шанаваў. Ушацк. Іран. Зневаж. Пра нейчае благое стаўленне да свайго бліжняга. Барадулін, 103.
    шарыць вачыма як воўк па авечках. Няўхв. Пра настойлівы, хцівы, прагны позірк. Ройзензон, 80.
    шукаць як воўк смерці. Ваўк. п. Няўхв. Пра дарэмную, безвыніковую справу. Federowski, 301.
    як воўк вільнуў (мільнуў, мялькнуў) хвастом. Ваўк. п. Пра кароткі адрэзак часу. Шпилевский, 187; Киркор, 239; Dybowski, 192; Federowski, 56.
    як воўка да гавец [у хлеў, абору] упусціць. Ваўк. п. Асудж. Пра непажаданасць пускаць злодзея да матэрыяльных даброт. Federowski, 339.
    як той воўк, што прасіў: «анно хвост падвязі». Ваўк. п. Іран. Пра сітуацыю, калі малая ўступка цягне за сабою вялікую небяспеку. Federowski, 339.
    баяцца як воўка. Ваўк. п. Пра сапраўдны моцны страх. Federowski, 20.
    вылупіць вочы як баран на воўка. Гл. баран.
    крычаць як на воўка. Ваўк. п. Няўхв. Пра грубы, гучны, зняважлівы крык на чалавека. Federowski, 154.
    не прылашчыць як воўка. Ваўк. п. Няўхв. Пра дзікаватасць, зацятасць, недаверлівасць чалавека альбо жывёлы. Federowski, 250; Янк., Пар., 113.
    трудно як у воўка з зубоў (горла) вырваць. Ваўк. п. 1. Пра выпадкі цяжкога спагнання даўгоў. 2. Пра складанасці ў выкананні той ці іншай справы. Federowski, 314.
    У яго сталоўка, як у воўка: дзе ўрве, дзе ўхопіць. Прык. Пра драпежнага, вынаходлівага, прагнага чалавека. Даніловіч 1996, 148.
    цюгакаць як на воўка. Няўхв. Пра празмерныя нападкі на каго-н. Янк., Пар., 189.
    як у тога воўка. Зэльв. Пра вялікую колькасць спраў у кагосьці. Даніловіч 2008, 138.
    воўкам выць. Мсцісл. Бялькевіч, 126. Тое, што выць як воўк.
    У вочы лісам, а за вочы воўкам. Гл. ліс.
    есці хочацца як воўку. Ваўк. п. Няўхв. Пра вельмі галоднага чалавека. Federowski, 130.
  6. дарога
    Жыццё як дарога: прасі Бога. Докш. Прык. Пра нязведанасць падзей у жыцці чалавека і вартасць зваротаў да Бога па садзейнічанне. Ляцкий, 12; АВНЛ.
    пытацца як сляпы дарогі. Гл. сляпы.
    чакаць як матка дачушку з дарогі. Гл. матка.
    як у мяцеліцу дарогу знайсці. Гл. мяцеліца.
    адзін не жыхар, так, як гарох пры дарозе: хто ідзець, шчыпнець. Гл. гарох.
    адзін як кол [пры дарозе]. Гл. кол.
    жыць як гарох пры дарозе. Гл. гарох.
    жыць як гарох пры дарозе: хто ідзе, той ірве. Гл. гарох.
    замінаць як корч на дарозе. Гл. корч.
    застацца як палын пры дарозе. Гл. палын.
    кланяцца як крыніцы пры дарозе. Гл. крыніца.
    маўчаць як камень пры дарозе. Гл. камень.
    сірочае жыццё як гарох пры дарозе: хто ідзе, той ускубне. Гл. гарох.
    спакойна як у сланечніку пры дарозе. Гл. сланечнік.
    стаў у парозе як пень на дарозе. Гл. пень.
    як стоўб (слупак) пры дарозе. Гл. стоўб.
  7. дзень
    Без гаспадынькі хата што дзень без сонца. Пух. Прык. Пра важнасць прысутнасці гаспадыні ў хаце. Мін.-Мал., 1970, 158.
    Век звекаваў як адзін дзень згуляў. Гл. адзін.
    відна як у [белы] дзень. Ваўк. п., Мсцісл., Драг. Ухв. Пра добрую асветленасць (месяцам, электрычнасцю) у цёмную пару сутак. Federowski, 330; Бялькевіч, 108; СПЗБ 1, 250.
    Госьць як і рыба: на трэці дзень сьмярдзіць. Гл. рыба.
    доўгі як пятроўскі дзень. Глуск., Люб. Пра нешта вельмі доўгае, працяглае. Янк., Дыял., III, 157; АВНЛ. ≺ Пятроўскі дзень - самы доўгі дзень у годзе.
    падобна як дзень да ночы. Ваўк. п., Мін. Іран. Пра нешта альбо некага абсалютна непадобных. Federowski, 209; Высл., 426.
    Прыбяры пень, то будзе як белы дзень. Прык. Пра важнасць убрання, адзення для ўспрымання чалавека. Federowski, 316; БВ, 105.
    рад як дзень сонцу. Рэч. Ухв. Пра шчырую радасць чалавека чаму-н. ЛЦ, 60.
    узяцца за работу як пчолы ў цёплы дзень. Гл. пчала.
    хадзіць як дзень пацяраўшы. Мсцісл. Няўхв. Пра чалавека, які разгублена, панура ходзіць, не ведаючы, што рабіць. Нар. лекс., 191; Юрчанка 1977, 212.
    хмуры як асенні дзень. Няўхв. Пра чалавека ў благім настроі. Ройзензон, 79.
    як мілы дзень. Лоеў. Ухв. Пра нешта вельмі добрае, прыемнае для чалавека. Янкова, 101.
    як мілы день. Лоеў. Ухв. Пра мілага, прыветнага, прыгожага чалавека. Янкова, 226.
    як пень у белы дзень. Гл. пень.
    ясна як божы дзень. Пра што-н. бясспрэчнае. ФСБМ 1, 333.
    як маладзён трох дзён [разумны]. Іран. Пра зусім не дасведчанага чалавека ў якой-н. справе. Васильев, 144.
    гаварыць як тры дні не еўшы (не еў). Докш., Маз., Мядз., Навагр., Слон. Асудж. Пра чалавека, што марудна, ціха, невыразна гаворыць. Высл., 301; Мін.-Мал., 1974, 186.
    жэрці як тры дні не еў. Івац., Хойн. Асудж. Пра чалавека, які прагна і шмат есць. Высл., 318; ЗЗайкі.
    рабіць як тры дні не еўшы. Вілен. Няўхв. Пра чалавека, што марудна, павольна працуе. Sielicki, 162.
    як тры дні нічога не еў. Краснап. Насмешл. Пра маруднага, вялага чалавека, што неахвотна бярэцца за работу. Бялькевіч, 233.
    зваліцца як дождж сярод яснага дня на сухое сена. Гл. дождж.
  8. згуляць
    Век звекаваў як адзін дзень згуляў. Гл. адзін.
  9. калок
    рукі як калкі. Паст. Пра азяблыя ці амярцвелыя рукі, што не хочуць гнуцца, дзейнічаць. СПЗБ 2, 324.
    як калком набіта дзе. Ваўк. п. Пра перапоўненае людзьмі памяшканне. Federowski, 194.
    вісець як варона на калку. Гл. варона.
    ціліпацца як варона на калку. Гл. варона.
    адзін (сам адзін, адзінокі) як калок [у полі, у плоце]. Навагр. Спачув. Пра самотнага адзінокага чалавека. Federowski, 6, 280; ФА.
    адзінокі як калок у полі. ЛА, 30. Тое ж.
    голы як калок. Ваўк. п. Спачув. Пра беднага няшчаснага чалавека. Federowski, 112.
    як той калок. Пра нешта нягнуткае, цвёрдае, непрыдатнае для чаго-н. Санько, 70.
    вісець (матляцца) як на калу (калку). Брэсц., Івац., Лаг., Слуцк. Няўхв. Пра адзенне на схуднелым чалавеку. Высл., 293; Нар. лекс., 197; Ройзензон, 81; ЗЗайкі.
    як од колка. Стол. Пра вельмі хуткае, рэзкае падскокванне, кіданне. ТС 2, 208.
    толку як у гнілым колку. Докш. Іран. Пра адсутнасць ладу, парадку дзе-н. Высл., 399.
  10. колас
    адзін як колас. Карэл., Мсцісл., Стаўб. Спачув. Пра самотнага адзінокага чалавека. Высл., 281; Юрчанка, 187; МК, 19.
    Жанчына без дзіцяці як колас без зярняці. Крыч. Прык. Пра важнасць мець дзіця для жанчыны. АВНЛ.
    як колас на ржышчы. Санько, 70. Тое, што адзін як колас.
  11. конь
    хваліцца як цыган канём. Ваўк. п. Няўхв. Пра залішняе расхвальванне чаго-н. беспадстаўна. Federowski, 59.
    камандаваць кім як дармавым канём. Асудж. Пра выкарыстанне некага не шкадуючы. Янкоўскі 1968, 233.
    шпарка як на спутаным кані. Іран. Пра павольны рух альбо пра яго адсутнасць. Янк., Пар., 196.
    бяды - як на кані павезці. Мін. Пра вялікую бяду альбо пра шэраг непрыемных здарэнняў. ЛЦ, 24.
    выязджаць усё роўна як на серым кані. Шкл. Асудж. Пра бязлітаснае выкарыстанне чалавека, узвальванне на яго шматлікіх абавязкаў. Высл., 282.
    Пражыць як на кані праехаць. Прык. Ухв. Пра ладна, з задавальненнем і з карысцю пражытае жыццё. БПФС, 110.
    сядзець на чым як на кані. Гродз. Насмешл. Пра сядзенне на ўслоне, лаве, бервяне і інш., акірначыўшы іх нагамі. Цыхун, 11.
    як на кані павезці. Мін. Пра вялікую колькасць чаго-н. ЛЦ, 24.
    будзе каму як сіваму каню. Івац. Пра пераследванне, пакаранне кагосьці, не заўсёды заслужана. ЗЗайкі.
    даць як каню сечкі. Пруж. Няўхв. Пра моцную, без жалю лупцоўку. ФА.
    калодзішча як каню дзёрнуць. Мсцісл. Пра тоўстую калоду, якую зрушыць можна толькі канём. Юрчанка 1977, 172.
    не хочацца як ляному каню ў аглоблі. Насмешл. Пра чалавека, якому не хочацца брацца за цяжкую справу. Янк., 417.
    патрэбна як старому каню маці. Шчуч. Іран. Пра некага, іншаму чалавеку зусім непатрэбнага і нецікавага. Юрчанка 1977, 172; Даніловіч, 252.
    трэба як каню тапкі. Мсцісл. Іран. Пра нешта зусім непатрэбнае. Юрчанка, 186.
    уваліць як каню сечкі. Дзятл., Пруж., Слон., Шчуч. Няўхв. Даніловіч, 229; ФА. Тое, што даць як каню сечкі.
    уваліць як каню. Мін. Высл., 403. ≺ Уваліць - тут: пабіць. Тое ж.
    як каню. Карэл., Лаг. Пра вялікую колькасць чаго-н., выдадзенага камусьці. Высл., 294.
    як каню пазёмка. Шчуч. Іран. Пра вельмі малую колькасць чаго-н. для пэўнай справы або для чалавека. Даніловіч 2008, 136.
    як каню перакаціцца, дык яму заснуць. Круп. Пра хуткае і лёгкае засыпанне. СПЗБ 2, 500.
    каму чаго як каню пернік. Мін. Іран. Пра нешта, чаго адчувальна замала. Высл., 427.
    адпалчыць каго як каня. Шчуч. Няўхв. Пра моцную, без жалю лупцоўку. Нар. лекс., 40.
    Баба без мужыка як калёсы без каня. Гл. калёсы.
    валіць як на каня. Ваўк. п. Няўхв. Пра перакідванне абавязкаў, спраў, адказнасці на каго-н. іншага. Federowski, 326; Янк., Пар., 24.
    вочы як у каня. Слон. Няўхв. Пра нейчыя вялікія вочы. Высл., 295.
    ганарылася свіння, што пуза як у каня. Леп. Насмешл. Пра чалавека, які чымсьці неапраўдана, незаслужана ганарыцца. АВНЛ.
    дзяржаць каго як каня на мунштуку. Ваўк. п. Пра трыманне некага ў дысцыпліне, пад наглядам. Federowski, 95. ≺ Мунштук - цуглі.
    зубы як у каня. Лельч. Пра вялікія моцныя зубы. Кучук, Малюк, 25.
    кандзюх як у каня. Чэрык. Насмешл. Пра нейчы вялікі жывот. Бялькевіч, 220. ≺ Кандзюх - жывот.
    напірыць каго як каня. Гродз. Няўхв. Цыхун, 92. ≺ Напірыць - набіць, налупцаваць. Тое, што адпалчыць каго як каня.
    прыраўнавацца як свіння да каня, да шэрсць не така. Гл. свіння.
    расцягнуць як сабакі здохлага каня. Гл. сабака.
    раўня як свіння да каня. Гл. свіння.
    таргавацца як за каня. Ваўк. п. Пра занадта доўгі і настойлівы торг. Federowski, 311.
    уссесці на каго як пан на каня. Гл. пан.
    мае смак бы да коней ваўкалак. Слуцк. Асудж. Пра чалавека, які мае схільнасць да нечага благога. Сержпутоўскі 1999, 98.
    як на сто коней сесці (уссесці). Мін. Ухв. Пра вялікае шанцаванне ў нечым. Санько, 211; Гілевіч, 166.
    Бабы як тыя коні: сустрэнуцца, адзін другому шыю пагрызе, пагрызе, дый разыйдуцца. Рэч. Фальк. Пра звычку жанчын абгаворваць адна адну. Пяткевіч, 377.
    душа мінчуецца бы коні ў цыгана. Лоеў. Насмешл. Пра душэўныя хваляванні. Янкова, 194. ≺ Мінчавацца - хвалявацца, трывожыцца.
    знацца як лысыя коні. Ваўк. п. Насмешл. Пра людзей, якія жывуць між сабою ў непрыязных адносінах: у першым выпадку прыкрываюць адзін аднаго ў сваіх свавольствах, а ў іншых - рэзка выкрываюць дурныя ўчынкі. Нос., 50; Дуб., 22; Federowski, 358; Матэрыялы 1981, 117.
    іржаць як коні. Маст. Няўхв. Пра гучны недалікатны смех. Сцяшковіч, 203.
    мяняць як цыган коні. Гл. цыган.
    рэмзаць як тыя коні. Акц. Няўхв. Мат. Гом., VII, 1979, 154. ≺ Рэмзаць - смяяцца. Тое, што іржаць як коні.
    цягнуцца як жыдоўскія коні. Лаг. Няўхв. Пра тых, што несуладна, непрадуктыўна працуюць. Варлыга 1966, 92.
    абабіцца як калхозны конь. Ляхав. Пагардл. 1. Пра мужчыну, што, знаходзячыся ўвесь час у жаночым калектыве, прыдбаў жаноцкія звычкі. 2. Пра чалавека ў запушчаным, вартым жалю стане. ФА.
    апусціць галаву як той конь убоісты. Насмешл. Пра чалавека, які панура апусціў галаву, замаркоціўся. НН 1911, 634.
    баяцца як стары конь мацеры/маткі. Гродз., Лід., Мін. Іран. Пра адсутнасць страху перад кім-н. Даніловіч, 253; Высл., 285.
    бегчы ўслед за кім як конь за торбай з аўсом. Ушацк., Касц. Насмешл. Пра чалавека, што надта цягнецца за іншымі. ЛЦ, 90.
    бегчы/пабегчы як конь. Няўхв. Пра чалавека, які бяжыць хутка і з грукатам. Нар. слов., 302; НН, 614.
    вырабатаны бы конь. Ушацк. Спачув. Пра спрацаванага, стомленага чалавека. Барадулін, 110.
    вычысціць як конь у жолабе. Пра галоднага чалавека, які з'еў усё, што было. Янк., Пар., 32.
    вышчэрыць зубы бы конь. Стол. Няўхв. Пра чыю-н. непрыемную ўсмешку. ТС 1, 186.
    вялізны (вялікі, велькі) як конь. Ваўк. п. Пра вялікага здаровага чалавека альбо пра што-н. вялікае ў памерах. Federowski, 329, 332.
    гайдачить як конь стяпскей. Смал. Няўхв. Пра не зусім прывабныя паводзіны хлопца. Добр., Смол., 876. ≺ Гайдачыць - бегаць; стяпскей - стэпавы.
    гараваць як конь грабежны. Ваўк. Пра нейчыя пакуты. Federowski, 103, 242. ≺ Конь грабежны - конь, «забраны ў шкодзе» (тлум. М. Федароўскага).
    глядзець як конь з-пад дугі. Мсцісл. Няўхв. Пра нейчы насцярожаны, незадаволены погляд. Юрчанка, 187.
    глядзець як конь на падкову. Мсцісл. Жарт. Пра здзіўлены, няўцямны погляд. Юрчанка, 187.
    глядзець як конь на салядэру (на салідэру). Маст., Навагр. Іран. Пра прагны, сквапны погляд на каго-н. Даніловіч, 230. ≺ Салядэра - сырадой.
    грукаць як конь капытамі. Няўхв. Пра чалавека з цяжкой хадой, моцным топаннем, грукатам. Янк., Пар., 44.
    грыву задзёр як конь. Няўхв. Пра позу чалавека з узбуджана узнятай галавой. Нос., 29.
    Дзеўка - не конь, збрую не надзенеш. Прык. Пра немагчымасць так проста падпарадкаваць дзяўчыну. Янкоўскі 1971, 41.
    дрыгаць нагамі як конь у пякоту. Лаг. Насмешл. Пра чалавека, які перабірае нагамі, неспакойна пераступае з нагі на нагу. Гілевіч 2007, 23.
    дыхаць як конь удушлівы. Ваўк. п. Няўхв. Пра цяжкое дыханне, сапенне каго-н. Federowski, 90.
    есці як спісаны конь. Гродз., Шчуч. Іран. Пра прагнае, ненасытнае спажыванне ежы. Даніловіч, 251.
    жлукціць як конь. Мсцісл., Пух. Няўхв. Пра чалавека, які многа і прагна п'е. Бялькевіч, 167; Высл., 319. ≺ Жлукціць - тут: піць доўга і многа.
    зарагатаць бы конь. Ваўк. п., Слуцк. Пра гучны непрыемны смех каго-н. Federowski, 350; Сержпутоўскі 1999, 108.
    заскакаць як конь, якога першы раз узялі ў аброць (уціснулі ў аглоблі). Мін. Няўхв. Пра чыю-н. рашучую нязгоду, супраціўленне, пярэчанне. ЛЦ, 32.
    здаровы як конь. Ваўк. п. Лоеў., Брасл., Докш., Мін. Ухв. Пра моцнага, дужага чалавека. Federowski, 353; Высл., 327; Добр., Смол., 222; Янкова, 290; СПЗБ 4, 171.
    ісці як конь ступае. Янк., Пар., 80. Тое, што грукаць як конь капытамі.
    лезці як конь у хамут. Мсцісл. Няўхв. Пра чалавека, якому неахвотна брацца за справу. Юрчанка, 187.
    лізнуць як конь. Ваўк. п. Іран. Пра хапанне адразу вялікага кавалка ежы. Federowski, 167.
    лупаты як конь. Шчуч. Няўхв. Пра вялікія непрывабныя вусны, непрыгожы выраз твару каго-н. СПЗБ 2, 685.
    лупу атвесіць як конь. Паст. Няўхв. Пра непрывабны выраз твару каго-н. СПЗБ 2, 684.
    лыбіцца як конь на авёс. Слуцк. Насмешл. Пра нейчы прагны задаволены позірк. Высл., 341. ≺ Лыбіцца - усміхацца.
    лындаць як той конь, катораму німа чаго есьці вясной. Стаўб. Няўхв. Пра чалавека, які валочыцца ў пошуках нейкай спажывы, карысці. СЦБ, 217.
    махаць галавою як конь ад аваднёў. Глыб. Няўхв. Пра чалавека, які ўвесь час паддаквае, толькі і згаджаецца. АВНЛ.
    набожны як конь падарожны. Ваўк. п. Іран. Пра зусім не набожнага чалавека. Pietkiewicz, 194.
    набожны як святога Юр'я конь. Слуцк. п. Шейн, 478. Тое ж.
    набожны як святога Юр'я конь: ён да касцёла, а ён да кабылы. Federowski, 131. Тое ж.
    навастрыць вушы як конь, пачуўшы ваўка. Мін. Пра чалавека, які стаў уважлівым, адчуўшы небяспеку. ЛЦ, 72.
    нягідкая як конь. Ушацк. Іран. Пра звычайную, не вельмі прывабную кабету. Барадулін, 111.
    пажаніліся, што малады конь і стары конь спрэгліся. Мядз. Няўхв. Ці то пра суладнасць рознаўзроставых сужонкаў, ці то наадварот. Янк., Дыял., І, 217; АВНЛ.
    памагаць як стары конь мацеры. Гродз. Іран. Пра адсутнасць якой бы ні было дапамогі. Даніловіч, 253.
    патрэбны як стары конь воўку. Маладз. Іран. Пра штосьці не вельмі прывабнае. Высл., 363.
    прайсці як конь па градах. Асудж. Пра кагосьці, хто зруйнаваў, патаптаў напрацаванае. Янк., Пар., 129.
    пудлівы як конь. Краснап. Пра пуглівага, асцярожнага чалавека. Бялькевіч, 358.
    раўсці як конь. Стаўб. Няўхв. Пра нейчы гучны, голасны крык. МК, 312.
    Робіш як конь, ясі як воўк. Дзятл. Жарт. Пра цяжкую працу і адпаведную патрэбу ў ежы. Арх. Гр.
    скакаць як цыганскі конь. Крыч. Няўхв. Пра значныя няшчырыя захады чалавека. Бялькевіч, 483.
    спыніцца як стары конь перад канавай. Хоц. Няўхв. Пра нерашучага, асцярожнага чалавека. ЛЦ, 58.
    стаяць як конь у алешніку, губу адвесіўшы. Маладз. Пагардл. Пра чалавека, які трымаецца абыякава. ФА.
    трухаць ек конь. Жытк. Насмешл. Пра няспешную хаду чалавека. ТС 5, 157.
    трэсці галавою як конь ад мух. Хоц. 1. Насмешл. Пра чалавека з доўгімі непрычасанымі валасамі, якія ён мусіць пастаянна адкідваць з твару. 2. Пра чалавека, які пастаянна паддаквае. ЛЦ, 75.
    трэсці галавою як конь у горач. Зэльв. СРЛГ, 57. Тое ж.
    уздыхаць як конь над пустым цэбрам. Рэч. Пра таго, хто цяжка ўздыхае. Гор., Руд., 255.
    узрагатацца як конь. Няўхв. Пра чалавека, які моцна, гучна разрагатаўся. Носович, 55.
    унурыцца як конь над пустой кармушкай. Брэсц. Пра незадаволены, але скароны выгляд чалавека. ЛЦ, 75.
    фыркаць як конь. Лаг. Няўхв. 1. Пра сапенне, фырканне чалавека. 2. Пра таго, каму ўсё не ў гумор. Высл., 407.
    храпсці як конь каля аўса. Ветк. Пра таго, хто храпе ў сне. Гор., Руд., 255.
    цягнуць бы конь на млыне. Драг. Пра чалавека, якому даводзіцца цяжка працаваць. Нар. лекс., 222.
    Чалавек ўбогі як конь бязногі. Прык. Пра беднага і таму бязвартаснага чалавека. ПП 1, 407.
    Шчасце не конь - у аглоблі не запражэш. Маладз. Прык. Пра немагчымасць проста кіраваць сваім шчасцем ці знаходзіць яго. ПП 2, 422.
    Жытка - не конь, пугаю не адсцябнеш. Прык. Пра немагчымасць падагнаць або рэзка павярнуць жыццё. Янкоўскі 1971, 41.
    як конь на градах. Докш. Асудж. Пра чалавека, прысутнасць якога шкодная. Янк., 445; АВНЛ.
    як конь раўці. Лід., Стаўб. Няўхв. Пра моцны, голасны плач. МК, 312.
    як конь стаенны. Іўеў. Пра здаровага чалавека. Сцяшковіч, 615.
  12. палец
    адзін як палец (перст). Івац., Слуцк., Стаўб., Мёр., Слон., Мсцісл., Віл. Пра самотнага чалавека, аднаго сына ў бацькоў. Сержпутоўскі 1999, 6; МК, 19-20; Нар. слов., 103; Высл., 281; Добр., 106; Юрчанка 1972, 27; Янк., Пар., 42; СПЗБ 3, 357; ТС 4, 6; ЗЗайкі.
    адзін як палец медзены. Слон. Пра самотнага чалавека, аднаго сына ў бацькоў. ДА.
    голы як палец. Астр. Няўхв. Пра вельмі беднага чалавека. Даніловіч, 240.
    Век звекаваць - не пальцам паківаць. Прык. Пра цяжкасці на жыццёвым шляху. Federowski, 331.
    Век перажыць - не поле перайціць, не пальцам пераківаць. Гл. поле.
    наесціся як пальцам дастаць. Рэч. Насмешл. Пра чалавека, які напоўніўся ежай аж па горла (моцна наеўся). Pietkiewicz, 372.
    папасці як пальцам у капусту. Карэл. Насмешл. Пра чалавека, што выказаў нешта агульнавядомае, банальнае. Высл., 361.
    трапіць (папасці) як пальцам у неба. Уздз., Слуцк., Івац. Насмешл. Пра чалавека, што выказаў нешта агульнавядомае, відавочнае, банальнае. Высл., 400; Янк., 432; ФА; ЗЗайкі.
    вырабіць зямлю як пальцамі перамацаць. Ухв. Пра вялікі догляд глебы. Янк., Пар., 30.
    знаць як свае пяць пальцаў. Івац. Ухв. Пра дакладнае, добрае веданне чаго-н. Янкоўскі, 97; ЗЗайкі.
    зрабіць што як два пальцы аб асвальт. Карэл. Жарт. Пра лёгкае, без намаганняў выкананне працы. Даніловіч 2008, 139.
    як на пальцы спекчы. Барыс. Няўхв. Пра вельмі малую колькасць нечага. ФА.
  13. пень
    И ў старца душа ня пень: хочить хлеба и канапель. Смал., Шарк. Прык. Пра патрэбу кожнага ў харчаванні. Добр., Смол., 117; Рапановіч, 46.
    адзін як пень. Слон. п., Івац., Мін., Лід., Жытк., Дзярж. Спачув. Пра старога самотнага чалавека. Federowski, 6; Высл., 281; АВНЛ; ТС 4, 22; СЦБ, 95; ЗЗайкі.
    адзін як пень у чыстым полі. Докш. АВНЛ. Тое ж.
    Ваша маладая як сучка рабая, а ваш малады як пень смаляны. Гл. сучка.
    гаварыць каму як у пень. Мсцісл. Няўхв. Пра людзей, што не рэагуюць на сказанае. Юрчанка 1977, 247.
    глухі як (што) пень (калода). Ваўк. п., Івац., Слуцк., Рэч., Стаўб., Светл., Старадар., Рэч., Бых. Пагардл. Пра глухога чалавека. Federowski, 110; Сержпутоўскі 1999, 36; Pietkiewicz, 370; Янк., 402; МК, 53; Высл., 305; ЛЦ, 74; Матэрыялы 1981, 25; ЗЗайкі.
    голы як пень. Ваўк. п. Няўхв. Пра зусім беднага чалавека. Federowski, 112.
    дурны як пень. Слуцк. Пагардл. Пра дурнога чалавека. Сержпутоўскі 1999, 61, 97; Ляцкий, 42.
    зачапіцца як п'яны за пень. Гл. п'яны.
    лысы як пень абсеклы. Дзятл. Няўхв. Пра знешнасць аблыселага чалавека. Арх. Гр.
    маўчаць як пень. Слуцк. Няўхв. Пра чалавека, які занадта маўчыць. Сержпутоўскі 1999, 122.
    не скрануць як пень дубовы. Няўхв. Пра чалавека, які вельмі стойкі, упарты. Янк., Пар., 113.
    рабіць як пень цераз калоду. Няўхв. Пра работу, якая бесталкова робіцца. Расторгуев, 260.
    стаў у парозе як пень на дарозе. Насмешл. Пра чалавека, што стаіць на дарозе і перашкаджае іншым. Ляцкий, 43.
    стаяць як пень 〈маляваны〉. Воран., Гродз. Зняважл. Пра чалавека, які не разумее, што адбываецца. Даніловіч, 241.
    стаяць як пень у белы дзень. Лід. Няўхв. Пра чалавека, што трымаецца збянтэжана, няўцямна. Сцяшковіч, 617.
    стаяць як пень. Стаўб. Зняважл. Пра чалавека, які бяздзейнічае, не разумее, не памагае. МК, 247.
    усадзіў бог душу як у пень. Смарг. Няўхв. Пра тупога, дурнаватага, нягеглага чалавека. ФА.
    чырвоны як пень альховы. Ельск., Сміл. Ухв. Пра здаровага румянага чалавека. Высл., 420; Шатэрнік, 18.
    што пень, нічогенькі не панімаіць. Б.Каш. Асудж. Пра чалавека тупога, няўцямнага. Матэрыялы 1981, 109.
    як на пень уз'ехаў. Мсцісл. Насмешл. Пра чалавека, што спыняецца раптам у здзіўленні. Юрчанка, 192.
    як пень у белы дзень. Лід. Асудж. Пра збянтэжанага, зніякавелага, разгубленага чалавека. Даніловіч, 241.
    жыць як за пнём. Лоеў. Ухв. Пра чалавека, што жыве без турбот, бяспечна. Янкова, 261.
    сядзець як чорт на пні. Гл. чорт.
    казаць каму як пню: яму ўсё роўна. Няўхв. Пра чалавека, які не рэагуе на словы, не слухае. Романов 1901, 68.
    〈да хатняй работы〉 як да пня. Маладз. Няўхв. Пра няспрытную ў рабоце жанчыну. Гілевіч, 131.
    гаварыць як да пня. Мсцісл. Няўхв. Пра зварот да ўпартага чалавека, якому цяжка штосьці сказаць, загадаць. Юрчанка, 182.
    да бойкі як да пня. Мядз. Насмешл. Пра гарачы, задзірысты характар чалавека, які лёгка кідаецца ў бойку. ЗСалавей.
    даходзіць як да пня каму да каго. Іўеў., Слон. Асудж. Пра вельмі павольнае разуменне некім нечага. Даніловіч, 219.
    зваліцца як з пня. Рэч. Пра чалавека, які раптоўна памёр, захварэў - зваліўся з ног. ЛЦ, 106.
    як да пня. Навагр. Асудж. Пра чалавека, які вельмі ахвочы да нечага - пагуляць, выпіць. Даніловіч, 219.
  14. плот
    плот1
    вішчаць як сучка ў плот ушчаміўшыся. Гл. сучка.
    гаварыць як воўну на плот вешаць. Гл. воўна.
    гаварыць як плот (пляцень) гарадзіць. Ваўк. п., Сен., Клецк., Дзятл. Няўхв. Пра чалавека, што гаворыць абы-што. Federowski, 108; Каспяровіч, 76; Дуб., Нар., 1; Высл., 301.
    гарадзіць як плот з лебяды. Пух. Няўхв. Пра чалавека, што гаворыць непатрэбнае, абы-што. Шатэрнік, 65; Санько, 121.
    гародзіць як плот з лебяды. Няўхв. Тое ж.
    грошы як за плот выкінуць. Стаўб. Асудж. Пра чалавека, што марна страціў грошы. МК, 310.
    дзяржацца як п'яны за плот. Гл. п'яны.
    есці як на плот вешаць. Валож. Няўхв. Пра чалавека, што есць без ахвоты, апетыту, прымушае сябе. Гілевіч, 165.
    есці як на плот чапляць. Стаўб., Карэл. Няўхв. МК, 315; Мін.-Мал., 1970, 170; Высл., 317. Тое ж.
    крычаць як свіння, увязшы ў плот. Гл. свіння.
    лезці як певень на плот. Гл. певень.
    Сваё дзіця не шчаня: за плот не выкінеш. Гл. шчаня.
    трапіць (папасці) як куляй у плот (сцяну). Гл. куля.
    трымацца (дзяржацца; прыстаць, прычапіцца, прывязацца) як п'яны (сляпы, стары, старац) за плот (плоту, каля плоту, да плоту). Гл. п'яны.
    укараць як злодзея за плот перакінуўшы. Гл. злодзей.
    ушчаміцца як парася ў плот. Гл. парася.
    Я брашу як клін чашу, а ты праўду гаворыш, як плот строіш. Гл. клін.
    прывязацца (прыбіцца) як сляпы да плота. Гл. сляпы.
    прыліпнуць/ліпнуць як смала да плота. Гл. смала.
    ляжаць як сабака пад плотам. Гл. сабака.
    чухацца як свіння пад плотам. Гл. свіння.
    як за плотам. Пра надзейнае, абароненае пачуванне сябе дзе-н. Санько, 69.
    За добрым чоловеком ек за плотом, а за нехорошым - ек за частоколом. Жытк. Жарт. Пра жыццё за рознымі мужамі. ТС 3, 200.
    за поганым мужом ек пуд плотом. Жытк. Няўхв. Пра благое замужжа. ТС 4, 51.
    знікнуць як ануча з плоту. Гл. ануча.
    прапасці як 〈новыя〉 трусы з плоту. Гл. трусы.
    прапасці як новая сарочка з плоту. Гл. сарочка.
    прапасці як порткі з плоту. Гл. порткі.
    прапасці як слоік з плоту. Гл. слоік.
    прапасці як штаны з плоту. Гл. штаны.
    прыстаць як сляпы да плоту. Гл. сляпы.
    шукаць як сляпы плоту. Гл. сляпы.
    адзін (сам адзін, адзінокі) як калок [у плоце]. Гл. калок.
    вісець як цадзілак на плоце над кім. Гл. цадзілак.
    вішчаць (заякатаць) як парася ў плоце. Гл. парася.
    пішчаць як свіння ў плоце. Гл. свіння.
    расці як тая крапіва пры плоце. Гл. крапіва.
    сядзець як сыч на плоце. Гл. сыч.
    трэба як у плоце дзірка. Слон. Іран. Пра нешта абсалютна непатрэбнае. Даніловіч, 260.
    як кол у плоце. Гл. кол.
    як свіння ў плоце ўшчамілася. Гл. свіння.
    адно дзіця як кол у плоці. Шчуч. Пра пажаданасць мець больш дзяцей у сям'і, бо аднаму ў жыцці не будзе на каго абаперціся. СПЗБ 2, 57.

    плот2
    перці як плот на бераг. Слуцк. Пра наезд чалавека на кагосьці супраціўнага. Сержпутоўскі 1998, 250.

  15. сабака
    гіркаць як на сабак. Нараўл. Няўхв. Пра чалавека, які злосна, няветліва абыходзіцца з іншымі. Гавораць, 21.
    многа як нярэзаных сабак. Мсцісл. Насмешл. Пра нейкі непаважаны збор людзей. Юрчанка 1998, 227.
    многа як сабак. Ваўк. п. Насмешл. Federowski, 188. Тое ж.
    хоць вадою разлівай бы сабак. Слуцк. Няўхв. Пра людзей, якія моцна сварацца, б'юцца. Сержпутоўскі 1999, 138. ≺ Сабак, якія ярасна грызуцца, лёгка разагнаць, лінуўшы на іх вады.
    аблезлы як сабака. Гродз. п., Бяр., Івац. Пагардл. Пра чалавека з нясвежай знешнасцю. Federowski, 2; ФА; ЗЗайкі.
    аблізвацца як сабака на сала. Насмешл. Пра чалавека, які выяўляе прагу займець нешта яму прывабнае. Шатэрнік, 4.
    абмокнуць як сабака. Ваўк. п. Насмешл. Пра чалавека, які моцна вымак, выпацкаўся. Federowski, 2.
    агінацца бы сабака. Слуцк. Няўхв. Раздраж. Пра чалавека, які не займаецца патрэбнай справай, толькі мітусіцца побач з іншымі. Сержпутоўскі 1998, 251.
    аглядацца як сабака ў чужым двары. Мін. Няўхв. Пра чалавека, які паводзіць сябе падазрона, з апаскай. ЛЦ, 47.
    Адзін брэша як сабака, а другі маўчыць як срака. Люб. Прык. Няўхв. Вульг. Пра балбатлівага лгуна і пра неактыўнага маўчуна. ФА.
    азірацца як сабака на кірмашу, згубіўшы гаспадара. Гродз. п. Няўхв. Пра баязлівае, няўпэўненае становішча чалавека ў складанай сітуацыі. Federowski, 11.
    аскыляцца як сабака на чужую працу. Слон. п. Няўхв. Пра чалавека, які ганіць намаганні іншага. Federowski, 10.
    багаты як сабака кудлаты. Брасл. Іран. Насмешл. Пра зусім беднага чалавека. СПЗБ 1, 147.
    баяцца як [шалёны] сабака вады. Ваўк. п. Пра чалавека, які нечага панічна баіцца. Federowski, 20; Янк., Пар., 14.
    баяцца як сабака мух. Навагр. п. Іран. Пра чалавека, людзей, якія зусім не баяцца чаго-н. Federowski, 20.
    бегчы (валачыся) як сабака за возам. Ваўк. п. Няўхв. Пра чалавека, які ідзе за некім, яго мэтамі, пра несамастойнага. Federowski, 31, 206; Янк., Пар., 24.
    бегчы бы [куцы] сабака. Слон., Слуцк. Насмешл. Пра чалавека, які вельмі хутка бяжыць, спяшаецца. Высл., 290; Сержпутоўскі 1999, 20.
    блішчаць у вочы людзям як сабака. Сміл. Няўхв. Пра чалавека, які паводзіць сябе лісліва, дагодліва перад іншымі. Шатэрнік, 22.
    блытацца як сабака ў збане. Ваўк. п. Насмешл. Пра чалавека, які не бачыць ісціны, рухаецца бязладна. Federowski, 32.
    босы як сабака. Брэсц. Насмешл. Пра беднага чалавека. ЛЦ, 69.
    брахаць (ілгаць) як сабака. Сак. п., Слон., Рэч. Асудж. Пра непраўдзівага чалавека, ілгуна. Дуб., 6; Каспяровіч, 145; Pietkiewicz, 359; Federowski, 42; Высл., 288.
    брахаць як сабака на азярод. Светл. Асудж. Пра чалавека, які моцна лжэ, дапякае іншым злоснымі нарокамі, сваркай. Высл., 289.
    брахаць як сабака на вецер. Івац. Асудж. Янк., Пар., 19; ЗЗайкі. Тое ж.
    брахаць як сабака на месяц. Асудж. Янк., Пар., 19. Тое ж.
    брахаць як сабака на неба. Слаўг. Асудж. Высл., 289. Тое ж.
    брахаць як сабака ў лесе. Асудж. Шпилевский, 180. Тое ж.
    бурчаць як сабака. Сміл. Няўхв. Пра чалавека, які злосна выражае свае думкі. Шатэрнік, 38.
    бы сабака на дварэ жыць. Слуцк. Няўхв. Пра бядотнае, бязладнае жыццё кагосьці. Сержпутоўскі 1999, 148.
    верыць як сабака ў дзесянцёры. Іўеў. Іран. Пра чалавека, які ў нешта зусім не верыць. Даніловіч, 244. ≺ Дзесянцёры - ‘дзесяць рэлігійных запаведзяў у Бібліі, дэкалог’.
    віляцца (выкручвацца, туляцца, хавацца, уцякаць) [ад работы] як сабака ад мух. Ваўк. п., Рэч., Мін. Асудж. Пра чалавека, які ўсяляк выкручваецца ад работы, абавязкаў, заданняў. Анимелле, 264; Нос., 172; Dybowski, 190; Federowski, 343; Pietkiewicz, 360; Высл., 293.
    віляць як сабака хвастом. Астр. Асудж. Пра чалавека, які паводзіць сябе лісліва, дагодліва, прыніжана. СПЗБ 5, 300; Янкоўскі, 124.
    віляць як сабака хвастом паміж палкай і кустом (паміж палкай і кавалкам). Мін. Здзекл. Пагардл. Пра чалавека, які арыентуецца ў жыцці толькі на пагрозу і на выгаду (карысць). ЛЦ, 50.
    вісець як сабака пры (на) рэзніцы. Ваўк. п. Асудж. Пра чалавека, які назаляе ўсім у чаканні спажывы, карысці. Federowski, 333; Янк., 399. ≺ Вісіць - тут: тарчыць пастаянна.
    вурсь на каго як сабака. Брасл. Няўхв. Пра чалавека, які можа кінуць камусьці злоснае слова. СПЗБ 1, 337. ≺ Вурсь - фырк.
    выбегацца як сабака. Мін. Насмешл. Пра чалавека, што моцна выгаладняўся, стаміўся. Высл., 295.
    выглядаць (паглядаць, пазіраць) як сабака з буды. Няўхв. Пра чалавека, які паводзіць сябе не так, як трэба. Federowski, 210, 343.
    вылезці (выскакваць) з языком як сабака з хвастом. Мсцісл. Асудж. Пра чалавека, які нядобрым словам умешваецца ў чужыя справы. Юрчанка 1969, 190.
    выскаліцца як сабака ў пастцы. Асудж. Пра чалавека, які паводзіць сябе злосна, агрэсіўна. Санько, 120.
    выскаліць зубы як сабака на высеўкі (на пятніцу, на мяса). Насмешл. Пра чалавека, які злосна рэагуе на штосьці яму непрыемнае, непрывабнае. Federowski, 361.
    выскачыць як нашкодзіўшы сабака. Мін. Няўхв. Насмешл. Пра чалавека, які панічна збягае ад нечага. Высл., 298.
    выць як сабака. Ваўк. п. Пагардл. Пра плач, енкі, крыкі непрыяцеля. Federowski, 343.
    вышчарыць клэ як сабака. Шчуч. Няўхв. Пра непрыемнага чалавека, які насміхаецца. СПЗБ 2, 456.
    вякаць як сабака. Міл., Касц. Няўхв. Пра чалавека, які нешта брыдкае гаворыць. Бялькевіч, 398.
    вярцець як сабака хвастом. Мсцісл. Асудж. Пра дробнага махляра, ілгуна. Юрчанка, 175.
    гаварыць як сабака брэша. Слон. Няўхв. Пагардл. Пра злоснага, безадказнага балбатуна. ФА.
    галодны як сабака [валачашчы]. Івац. Насмешл. Пра моцна галоднага чалавека. Дуб., 8; Federowski, 102; ЗЗайкі.
    гаркаць як собака. Жытк. Няўхв. Пра чалавека, які моцна агрызаецца. ТС 5, 67.
    гаўкаць як сабака на месяц. Мін. Няўхв. Пра чалавека, што нешта несправядлівае гаворыць, сварыцца. ЛЦ, 32.
    гламнуць як сабака муху. Ваўк. п., Слаўг. Няўхв. Пра чалавека, які некага пакрыўдзіў, знішчыў. Federowski, 110; АВНЛ. ≺ Гламнуць - глынуць.
    глядзець (узірацца) як сабака на высеўкі. Ваўк. п., Слон. Насмешл. Пра чалавека, які непрыязна, злосна ў некага, нешта ўзіраецца. Federowski, 109; Высл., 305.
    глядзець як галодный сабака. Мсцісл. Асудж. Пра чалавека, які з прагнасцю на некага ці нешта глядзіць. Юрчанка, 181.
    глядзець як сабака на костку. Мін., Хоц., Петр. Насмешл. Пра чалавека са злосным, агрэсіўным позіркам. ЛЦ, 50.
    глядзець як сабака на кошку. Брэсц. Насмешл. Пра чалавека, які выказвае агрэсію, злосць. ЛЦ, 63.
    глядзець як сабака на палку. Мсцісл. Насмешл. Пра чалавека, які з апасеннем, недаверліва на некага ці нешта глядзіць. Юрчанка, 196.
    голы як сабака. Капыл. Няўхв. Пра беднага чалавека. ФА.
    голыш як біч, гуляка як сабака. Гл. біч.
    грызціся як сабака з катом. Ваўк. Асудж. Пра несуладнае жыццё ў сям'і, калектыве. Высл., 308.
    гуляка як сабака. Пруж. Асудж. Пра чалавека, аматара пагуляць. Шейн, 475.
    гэтак хто да морды як сабака да торбы. Докш. Пра звычку кагосьці да мардабою. Высл., 310.
    дбаць як сабака аб пяту ногу. Ваўк. п. Іран. Пра раўнадушнае стаўленне да нечага. Federowski, 77.
    дваровая служака што вясковая сабака. Асудж. Пра нізкі маральны ўзровень дваровых слуг. Ляцкий, 9.
    дзяўкаць як сабака. Бар. Асудж. Пра чалавека, які недарэчна абы-што вярзе. СПЗБ 2, 71. ≺ Дзяўкаць - гаварыць недарэчнае, балбатаць.
    драцца як сабака з катом. Гродз. п. Асудж. Пра несуладнае жыццё сужонкаў і інш. Federowski, 95.
    дрыжаць бы сабака на марозе. Слуцк. Насмешл. Пра нечае баязлівае захаванне. Сержпутоўскі 1998, 34.
    дурны як (што) сабака (шчаня) да году. Зэльв., Івац., Капыл. Асудж. Груб. Пагардл. Пра вельмі дурнога чалавека. Даніловіч, 245; ФА.
    дыхаць як сабака ў горач. Ваўк. п. Насм. Пра цяжкое дыханне пасля бегу, работы. Federowski, 90.
    жалець як сабака палку. Брасл. Іран. Пра адсутнасць шкадавання наогул. СПЗБ 2, 135.
    жанаты як пан багаты, а халосты як сабака бясхвосты. Гл. пан.
    жыд брэша як сабака ў лесе. Асудж. Пра падманлівасць гандляроў-яўрэяў. Нос., 43.
    задумацца як сабака ў чаўнеоўне). Слуцк. п., Сак. п. Кплів. Пра нешанаваную чыюсьці задуменнасць. Шейн, 484; Federowski, 347.
    запеніцца бы кручаны сабака. Слуцк. Асудж. Пра злоснага, крыклівага, несправядлівага чалавека. Сержпутоўскі 1999, 137.
    заседзецца дома як сабака ля будкі. Карэл. Няўхв. Пра дамаседа. Высл., 325.
    заядлы як сабака. Слон. Няўхв. Пра вельмі заўзятага, упартага чалавека. Federowski, 348; Высл., 325.
    збіраць як сабака косці. Ваўк. п., Докш., Івац. Няўхв. 1. Пра згаладалага або сквапнага чалавека, які збірае дзе што трапіцца. 2. Пра чалавека, які для працы, паездкі з цяжкасцю камплектуе бязладна раскіданыя рэчы. Federowski, 373; Высл., 325; ЗЗайкі.
    звяглівы (звягуе) як сабака [усіх аббрэша]. Сак. п., Стаўб. Асудж. Пра чалавека, які ўсіх злосна абмаўляе. Federowski, 374; Нар. слов., 150.
    здохнуць як [паследні] сабака. Ваўк. п., Слон. Асудж. Зласл. Пра смерць благога чалавека. Dybowski, 21; Federowski, 353; Высл., 328.
    з'ехаць як сабака з сена. Уздз. Асудж. Насмешл. Пра нечаканае паніжэнне кагосьці (службовае, маёмаснае). ФА.
    з'ехаць як сабака са страхі. Мін. Асудж. Насмешл. ЛЦ, 106. Тое, што з'ехаць як сабака з сена.
    злавіць (схапіць) як сабака муху. Слон. Насмешл. Пра нечыю лёгкую расправу над кімсьці дакучлівым. Высл., 328; Янк., Пар., 159.
    злосны (ліхі, сярдзіты, куслівы) як сабака. Ваўк. п., Карэл., Зэльв., Гродз., Івац. Асудж. Пра вельмі злоснага чалавека. Federowski, 164, 277; Высл., 329; Жыв. сл., 140; Янк., Пар., 91; СПЗБ 5, 21; ЗЗайкі.
    змёрзнуць як сабака. Ваўк. п., Слон., Івац. Жарт. Пра чалавека, які моцна замёрз. Federowski, 374; Высл., 329; ЗЗайкі.
    зморшчыцца як сабака на пасеі. Вілен. Насмешл. Пра чалавека, які сутыкнуўся з чымсьці яму непатрэбным, непрыемным. Sielicki, 163.
    знаць як сабака пятніцу. Ваўк. п. Іран. Зусім не ведаць пра нешта. Federowski, 359. ≺ Пятніца - посны дзень.
    кідацца (рвацца) як злы сабака з ланцугаю. Бялын., Слон. Няўхв. Пра чалавека, які паводзіць сябе агрэсіўна, злосна, пагрозліва. Высл., 335; Яўсееў, 102.
    клацаць зубамэ бы собака. Драг. Асудж. Пра чалавека, што паводзіць сябе пагрозліва. Нар. слов., 147.
    круціцца як сабака ля разніцы. Люб. Няўхв. Пра чалавека, які марнуе час у чаканні спажывы. ФА.
    круціцца як сабака за хвастом. Мсцісл. Асудж. Пра чалавека, які мітусіцца бязмэтна, бесталкова. Юрчанка, 196.
    круціцца як сабака ля ганку. Няўхв. Пра чалавека, які знаходзіцца ў чаканні спажывы. Янк., Пар., 88.
    круціцца як сабака ў мяшку. Няўхв. Пра распуснага, легкадумнага мужчыну. Козенка, 160.
    круціцца як шалёны сабака. Слон., Ваўк. п. Асудж. Пра чалавека з няправільнымі паводзінамі. Federowski, 153.
    круціць як сабака. Лоеў. Асудж. Пра распуснага мужчыну. Янкова, 167.
    круціць [носам] як сабака хвастом. Ваўк. п., Іўеў., Мін. Няўхв. Пра чалавека незадаволенага, неспагаднага. Federowski, 153; Высл., 338.
    курчыцца як сабака ад холаду. Сміл. Няўхв. Пра нечые непрыгожыя паводзіны. Шатэрнік, 143.
    лашчыцца (ласіцца) як сабака. Слон. Няўхв. Пра чалавека, які хоча ўвайсці ў давер, падлізваецца. Federowski, 169; Янк., Пар., 94; Высл., 340.
    лёгак як сабака. Жарт. Пра чалавека, лёгкага на хаду. Высл., 340.
    лёгкі з языком як сабака з хвастом. Няўхв. Пра балбатлівага чалавека. Янкоўскі, 211.
    лыгаць як сабака. Краснап. Асудж. Пра чалавека, які прагна хапае ежу. Бялькевіч, 253. ≺ Лыгаць - хутка, спяшаючыся, есці.
    лысы як сабака. Гродз. п. Насмешл. Пра лысага чалавека. Federowski, 173.
    любіць што як сабака біч. Іран. Пра адсутнасць любові, а варожае стаўленне да нечага. Аксамітаў, 134.
    любіць што як сабака вілашнік. Мсцісл. Іран. Юрчанка, 196. Тое ж.
    любіць каго як сабака ката. Ваўк. п., Паст. Іран. Пра непрыязнае, агрэсіўнае да каго-н. стаўленне. Federowski, 168; Высл., 342.
    любіць што як сабака палку. Уздз., Іўеў., Стол., Смарг., Івац. Іран. Ляцкий, 44; Янк., 413; Высл., 342; ТС 3, 54; ФА; ЗЗайкі. Тое, што любіць што як сабака біч.
    любіць што як сабака цыбулю. Сак. п. Іран. Пра раўнадушнае стаўленне да чагосьці. Federowski, 168.
    ляжаць як сабака пад плотам. Ваўк. п. Няўхв. Пра гультая, п'яніцу, валацугу. Federowski, 161.
    малоць (менціць, вярцець, віляць) языком як сабака хвастом. Лід., Ваўк., Гродз. п., Слон., В.Дзв., Дзятл., Клецк. Асудж. Пра хлуслівага, балбатлівага чалавека. Шпилевский, 184; Киркор, 238; Нос., 14, 129; Ляцкий, 6; Pietkiewicz, 397; Dybowski, 184; Federowski, 127, 333; Сцяшковіч, 598; Шаталава, 96; Высл., 346.
    маўчаць як сабака. Карэл. Няўхв. Пра чалавека, якому няма чым апраўдвацца. Высл., 346.
    мужык не сабака, а мяса выесць. Вілен. Жарт. Пра пераборлівае стаўленне мужчыны да кабет. Sielicki, 145. ≺ Замужняя кабета менш прывабная за паненку (тлумачэнне збіральніка).
    на чужое мяса як сабака ласы. Воран. Асудж. Пра залётніка, аматара чужых жонак. Янкоўскі, 193; Даніловіч, 131.
    набрацца як сабака блох (вошай). Шчуч., Карэл. Асудж. Пра моцна п'янага чалавека. Даніловіч, 244.
    набрацца як сабака заціркі. Капыл., Карэл. Няўхв. Пра п'янага чалавека. Высл., 349.
    наежыцца ек собака. Стол. Няўхв. Пра чалавека, які прыняў злосную, агрэсіўную позу. ТС 3, 126. ≺ Наежыцца - наставіць хіб, ашчацініцца, зазлаваць.
    наеўся як бык, перагнуўся як смык, а галодны як сабака. Гл. бык.
    накінуцца як сабака на костку (мяса). Смал. п. Насмешл. Пра чалавека, які вёў сябе нястрымана, прагна, сквапна. Янк., Пар., 110; Добр., Смол., 443.
    накормлены як сабака на разніцы. Жарт. Пра чалавека, які накормлены дасыта. Янк., Пар., 110.
    напіцца як сабака. Слон. п. Зласл. Пра вельмі п'янага чалавека. Federowski, 230.
    нарабіць як сабака на трэскі. Вілен. Пра малую колькасць зробленага. Sielicki, 160.
    насіцца як пакінуты сабака. Мсцісл. Няўхв. Пра чалавека, няўрымслівасць, неспакойныя паводзіны якога раздражняюць. Бялькевіч, 309.
    насіцца як сабака, сарваўшыся з ланцуга /з прывязі. Мін. Няўхв. ЛЦ, 75. Тое, што насіцца як пакінуты сабака.
    пабегчы як зацкаваны сабака. Бял. Асудж. Пра чалавека, які злосна кінуўся прэч. Яўсееў, 47.
    пагаўкаць як [той] сабака на лісіную нару. Няўхв. Пра чалавека, які шмат благога нагаварыў на кагосьці. Янк., 418.
    падвільнуць як сабака хвастом. Няўхв. Пра чалавека, які не выконвае свае абяцанні. Нос., 129.
    пажывіцца як сабака мухаю (каларом). Ваўк., Сак. п. Насмешл. Пра чалавека, якому не ўдалося пажывіцца. Federowski, 226; Дуб., 69.
    пазіраць як набіты сабака. Кплів. Пра чалавека, які зрабіў праступак, адчувае сябе вінаватым. Янк., 419.
    пайсці як пабіты сабака. Мін. Кплів. Высл., 360; Станкевіч, 1014. Тое, што пазіраць як набіты сабака.
    палкнуць як сабака муху. Ваўк. п. Жарт. Пра чалавека, які некага лёгка «з'еў». Federowski, 215.
    паляцець як сабака з цэпу спушчаны. Петр. Асудж. Пра чалавека, які раптоўна кінуўся ў разгул, нейкую не вельмі разумную справу. Высл., 430.
    Пан шалёны як сабака, а ты яму служы, небарака. Слуцк. Прык. Пра цяжкае становішча падначаленага пры злым кіраўніку. Сержпутоўскі 1999, 131.
    папасці як сабака ў саладуху. Мін. Насмешл. Пра незайздросную сітуацыю кагосьці. ЛЦ, 69.
    пацягнуцца як сабака да разніцы. Насмешл. Асудж. Пра чалавека, які імкнецца да нечага. Янк., 420.
    пачцівы як сабака сівы. Навагр. п. Здзекл. Пра непачцівага чалавека. Federowski, 208; Dybowski, 15.
    праўда як сабака сякеру з'еў. Маст. Іран. Пра адсутнасць праўды, чыстую лухту. Даніловіч, 244.
    прывыкнуць як сабака да падлы. Докш. Зласл. Пра чалавека, якому давялося прывыкнуць да аб'едкаў, беднасці, зняваг. Высл., 370.
    прывыкнуць як сабака да разніцы. Няўхв. Пра чалавека, які адвучыўся працаваць і толькі цікуе дармавой спажывы. Янк., 422.
    рад як сабака палцы. Іран. Пра адсутнасць радасці наогул. Высл., 375.
    разгуляцца як сабака ў торбе. Ушацк. Іран. Пра адсутнасць гуляння, пра несвабоду, скаванасць каго-н. Барадулін, 91.
    розумны ек Лейзероў собака. Жытк. Іран. Пра чалавека, які лічыць сабе разумным. ТС 4, 307.
    сарвацца як сабака з ланцуга. Івац. Асудж. Пра чалавека, які ў злосці кідаецца на іншых. ЗЗайкі.
    сказаў як сабака гаў. Слон. Няўхв. Пра нешта сказанае пустое, не падумаўшы, толькі каб сказаць. Высл., 383.
    скуголіць як сабака пры парозе. Няўхв. Пра нараканні, жаласныя словы, скаргі кагосьці. Янк., Пар., 150.
    служыць каму як сабака. Ухв. Пра вернага, надзейнага слугу, спадарожніка. Янк., Пар., 151.
    служыць каму як верны сабака. Ухв. ЗЗайкі. Тое ж.
    смярдзець як сабака псінаю. Карэл. Абразл. Пра непрыемны пах ад некага, смурод. Высл., 386.
    стары як сабака. Пра некага даволі старога. Ляцкий, 42; Сержпутоўскі 1999, 97.
    стаяць як сабака пад дзвярыма. Ваўк. п. Няўхв. Пра папрашайку, бадзягу. Federowski, 289.
    стаяць як сабака ля разніцы. Карэл. Няўхв. Пра чалавека, які бяздзейнічае і толькі чакае дармавой спажывы. Высл., 389.
    сядзець у даўгах як сабака ў блыхах. Воран. Няўхв. Пра чалавека, які трапіў у вялікія даўгі. Даніловіч, 244.
    Сядзець як сабака на сене: i сам не гам, i другому не дам. Рэч. Прык. Пра чалавека, які нечым не карыстаецца, але не аддае іншым. ПП 2, 333.
    сярдзіты як панскі (кулацкі) сабака. Мін. Насмешл. Пра злоснага чалавека. ЛЦ, 20.
    так паможа як сабака наплача. Ваўк. п. Іран. Пра марнасць чакання чыёй-н. дапамогі. Federowski, 215.
    такая праўда як сабака сякеру з'еў і дзёгцем запіў. Капыл. Іран. Ніякая не праўда, поўная лухта, небыль. Рабкевіч, 199.
    таке няўклюднэ, таке клендатэ як собака горбаты. Жытк. Насмешл. Пра нейчы зусім непрывабны знешні выгляд. ТС 3, 197.
    такі да смеху як сабака да брэху. Валож. Няўхв. Пра смяшлівага чалавека. ФА.
    трапіць як сабака ў саладуху. Мін., Слон. Насмешл. Пра чыюсьці незайздросную сітуацыю. Янк., Пар., 168; Янк., 420; Высл., 400.
    туляцца ек [той] собака. Стол. Асудж. Пра чалавека, што ўхіляецца ад працы. ТС 5, 163.
    уз'есціся бы сабака. Слуцк. Асудж. Пра зацятага, злоснага на кагосьці чалавека. Сержпутоўскі 1999, 88.
    улезці як сабака ў збан. Ваўк. Асудж. Пра чалавека, які няпрошана некуды ўлез. Даніловіч, 244.
    унадзіцца як сабака ў разніцу. Леп. Няўхв. Пра чалавека, які набыў звычку некуды хадзіць, дзесьці надакучліва бываць. Высл., 405.
    уцячы як пабіты сабака. Чэрык. Насмешл. Пра чалавека, які знік прысаромлены. ЛЦ, 58.
    хавацца як сабака ад мух. Карэл., Рэч. Насмешл. Пра чалавека, які хаваецца ад нечага, некага надакучлівых. АВНЛ; ЛЦ, 75.
    хадзіць па пятах як сабака. Стаўб. Няўхв. Пра чалавека, які прыстае, чапаецца да кагосьці. МК, 207.
    хадзіць як сабака босы. Ваўк. п. Няўхв. Неспагадліва пра нейкага басяка. Federowski, 48.
    хадзіць як сабака з абарванай вяроўкай. Мін. Няўхв. Пра чалавека, які не трымае сябе ў пэўных рамках. ЛЦ, 75.
    хапаць як сабака. Сміл. Няўхв. Пра чалавека сквапнага, ухватлівага. Шатэрнік, 293.
    хаўкаць як сабака [той]. Дзярж. Жарт. Пра чалавека задыханага, які ловіць паветра ротам. Нар. слов., 47.
    Стол без хлеба што сабака без хваста. Віл. Прык. Пра пажаданасць хлеба пры кожнай страве. Гілевіч 2007, 101.
    хлебястаць языком як сабака хвастом. Дзярж. Асудж. Пра балбатлівага чалавека. СПЗБ 5, 312.
    цягацца як сабака. Ваўк. п. Асудж. Пра чалавека, які недзе цягаецца, не пільнуецца сям'і. Federowski, 57.
    цяўкаць як сабака. Віл. Асудж. Пра чалавека, што блага пра кагосьці гаварыць. СПЗБ 5, 394.
    шнарыць як сабака. Бялын. Асудж. Пра чалавека, што ўсё вышуквае сабе спажывы. Яўсееў, 110. ≺ Шнарыць - шукаць.
    шчуць носам бы сабака. Слуцк. Пра чалавека, які ўсё пільна адсочвае, прадчувае. Сержпутоўскі 1999, 42.
    як забасуе сваім басам як сабака часам. Бераст. Няўхв. Кплів. Пра непрыемны чыйсці спеў ці гаворку. ФА.
    як падцягне басам як сабака часам. Уздз. Няўхв. Кплів. Пра непрыемны спеў ці гаворку. Мін.-Мал., 1974, 190.
    як сабака без хваста ў чым. Гродз. Іран. Пра чалавека, які непрыгожа выглядае ў якім-н. адзенні. Даніловіч, 254.
    як сабака вільнуў (мільнуў, мялькнуў) хвастом. Ваўк. п. Няўхв. Пра чалавека, які не выконвае сваіх абяцанняў, абавязкаў, не плоціць даўгоў. Шпилевский, 187; Киркор, 239; Dybowski, 192; Federowski, 56.
    як сабака каля разніцы. Ваўк. п. Няўхв. Пра чалавека, які дзесьці пільнуе свае спажывы. Federowski, 333.
    як сабака падхартаны. Ушацк. Пра схуднелага чалавека. Барадулін, 106.
    як сабака пераскочыць. Пух. Пра нешырокую перашкоду - канаву, рэчку. Шатэрнік, 105.
    як сабака хвост паджаўшы. Карэл. Няўхв. Пра паводзіны, паставу спалоханага, прыгнечанага чалавека. Даніловіч 2008, 137.
    якоя тваё гаранё - як сабака на камень. Няўхв. Пра няякаснае ворыва кагосьці. СПЗБ 1, 422. ≺ Гаранё - ворыва.
    жыць (дружыць, любіцца) як кот з сабакам. Гл. кот.
    цягацца як хвост за сабакам. Гл. хвост.
    абсмактаць (абабраць) як сабакі костку. Івац. Няўхв. Пра поўнае рабаванне каго-н. ЗЗайкі.
    баляць як сабакі. Навагр. Пра грызучы боль у нагах, руках. Даніловіч, 245.
    бегаць як сабакі па завуглічу. Зэльв. Няўхв. Пра чалавека, людзей, што бегаюць без работы, марнуюць час у гультайстве. Сцяцко 1970, 113.
    баяцца як воўк сабакі. Гл. воўк.
    баяцца як кот сабакі. Гл. кот.
    баяцца як сабакі дзеда. Ваўк., Сак. п., Рэч. Іран. Пра адсутнасць страху. Federowski, 20, 168; Pietkiewicz, 376.
    баяцца каго як шалёнага (кручанага) сабакі. Пра злоснага чалавека, якога ўсе моцна баяцца. Янк., Пар., 14.
    без старога каля хаты як без сабакі. Карэл. Пра неабходнасць старога чалавека, які дапільнуе парадку і бяспекі дому. ФА.
    бояцца каго ек ліхого собакі. Жытк. Пра злоснага чалавека, якога ўсе баяцца. ТС 5, 67.
    бы собакі рвуць за ногі. Стол. Пра грызучы боль у руках, нагах. ТС 5, 67.
    бэнтацца як у сабакі хвост. Гродз. Пра нешта, што матляецца, ківаецца недзе. Цыхун, 24. ≺ Бэнтацца - матляцца.
    гонару як у сабакі блох. Дзятл. Здзекл. Асудж. Пра вельмі ганарлівага чалавека. СПЗБ 4, 336.
    грызціся (гаркацца) як сабакі. Мін., Лід. Няўхв. Пра людзей (мужа і жонку ці інш.), якія несуладна жывуць, сварацца. Янк., 403; Высл., 308; АВНЛ.
    грызціся як сабакі на бойні. Няўхв. Янк., Пар. 47. Тое, што грызціся (гаркацца) як сабакі.
    даўгоў як у сабакі кляшчоў. Ваўк. п., Асіп., Слон. Насмешл. Пра чалавека, які мае шмат даўгоў. Federowski, 81; Высл., 311.
    жыць як сабакі ў карытцы. Смал. п. Няўхв. Пра благое, беднае жыццё. Доб., Смол., 115.
    жыць як сабакі. Няўхв. Пра благое, беднае жыццё. Янк., Пар., 63.
    збыткавацца як з сабакі. Ваўк. п. Пра чалавека, з якога нехта здзекваецца. Federowski, 352. ≺ Збыткавацца - здзеквацца.
    змята як у сабакі ў горле было. Ваўк. п. Няўхв. Пра пакамечаную вопратку, тканіну. Federowski, 374; Янкоўскі, 178.
    знюхацца як сабакі. Светл. Няўхв. Пра нейкую неўхвальную дружбу, хаўрус. Высл., 330.
    кинутца ў пакуту як сабаки ў канопли. Смал. п. Няўхв. Пра чалавека, які раптам задумаў стаць пакутнікам. Добровольский ІІІ, 3.
    косы ек у собакі рудого. Стол. Няўхв. Пра кудлатыя валасы кагосьці. ТС 4, 334.
    любіць каго як сабакі дзеда ў цеснай вуліцы. Раг. Насмешл. АВНЛ. Тое, што любіць што як сабака біч.
    любіць каго як сабакі дзеда. Насмешл. Dybowski, 12; Аксамітаў, 134. Тое, што любіць што як сабака біч.
    меле езык як у собакі хвост. Жытк., Гродз. Няўхв. Пра балбатлівага чалавека. ТС 3, 89; Цыхун, 186.
    напасці як сабакі на дзеда. Ваўк. п. Насмешл. Пра сумесны напад на кагосьці. Federowski, 197.
    ногі [баляць] як сабакі жуюць. Смал., Навагр. Пра грызучы боль у нагах ці руках, у касцях наогул. Добр., 216; Даніловіч, 245; Янк., Пар., 114.
    ногі як сабакі рвуць (дзяруць). Свісл., Навагр., Сен., Арш., Маладз. Даніловіч, 245; МК, 318; Гілевіч, 167. Тое ж.
    пагаркацца як сабакі. Ваўк. п. Няўхв. Пра людзей, што пасварыліся, нагаварылі адзін аднаму непрыемнага. Federowski, 210.
    паднябенне ў роце чорнае як у сабакі. Івац. Асудж. Пра злога чалавека. ЗЗайкі. ≺ «Кажуць, у злога чалавека паднябенне чорнае» (тлумачэнне інфарманта).
    прыйсці бы ў собакі вочэй позычыўшы. Стол. Асудж. Пра чалавека, які зрабіў іншаму прыкрасць, а потым ідзе да яго, як бы нічога не было. ТС 4, 126.
    разарваць каго як сабакі зайца. Пра бязлітасную расправу над кім-н. Высл., 375.
    расцягнуць як сабакі здохлага каня. Бераст. Няўхв. Пра сквапнае расцягванне чагосьці зайздроснымі людзьмі. ФА.
    розум як у сабакі да году. Навагр. Няўхв. Пра чалавека слабога розуму. Даніловіч, 260.
    сябраваць як галодныя сабакі, што дзеляць костку. Мін. Іран. Пра людзей, што не сябруюць, а грызуцца, кусаюцца. ЛЦ, 64.
    Такая карысць з мужыка багатага як з сабакі касматага. Прык. Насмешл. Пра бескарыснасць чужога багацця. Federowski, 193.
    уцякаць як заяц ад сабакі. Гл. заяц.
    уцякаць як скочкі з дохлай сабакі. Гл. скочкі.
    хлеб у прымакі як у сабакі. Слон. Пра няпэўнасць, несамастойнасць прымацкага жыцця. Арх. Гр.
    чорны рот як у ліхога сабакі. Насмешл. Пра злоснага чалавека. Янк., Пар., 193.
    шыхалявацца як сабакі каля разніцы. Лаг. Няўхв. Пра людзей, якія групуюцца ў чаканні спажывы, карысці. Varłyha, 114.
    язык буўтаіцца што ў сабакі хвост. Мсцісл. Няўхв. Пра балбатлівага чалавека. Юрчанка 1993, 96.
    язык круціцца як хвост у сабакі. Ваўк. п. Няўхв. Добровольский ІІІ, 135; Federowski, 126. Тое, што язык буўтаіцца што ў сабакі хвост.
    як у сабакі блох чаго. Маст. Няўхв. Пра мноства чагосьці непатрэбнага (ганарлівасці, зазнайства, злосці). Даніловіч, 260.
    як у сабакі з горла выцягнуў. Ваўк. п. Няўхв. Пра доўг, вернуты з цяжкасцю, вырваны ў кагосьці. Federowski, 269; Янкоўскі, 128.
    як у сабакі кілбаса на шыі. Лід., Іўеў. Няўхв. Кплів. Пра грошы, якія доўга не затрымаюцца ў кагосьці. Даніловіч, 260.
    біць як сабаку. Карэл. Няўхв. Пра моцную лупцоўку каго-н. Сцяшковіч, 309.
    верыць каму як збродліваму сабаку. Слон. п. Іран. Зусім не верыць. Federowski, 113.
    выгнаць як сабаку. Слон. Абразл. Пра выгнанне кагосьці з абразай, аблаяўшы. Высл., 296.
    вылаяць як сабаку. Ваўк. п. Моцна кагосьці вылаяць не стрымліваючыся. Federowski, 60.
    ганяць як сабаку. Ваўк. п. Пра непаважнае стаўленне да кагосьці. Federowski, 103.
    гнаць як [таго] сабаку з хаты. Пра чалавека, які заслужана трапіў пад абразы, выгнанне. Янк., Пар., 42.
    зажываць як на паганым сабаку. Калінк. Жарт. Пра лёгкае зажыўленне ран, балячак. Рабкевіч, 79.
    збештаць як сабаку. Ваўк. п. Пра чалавека, якога заслужана аблаялі, прысарамоцілі. Federowski, 352.
    злаяць (збэсціць) як сабаку. Ваўк. п., Слон. Federowski, 356; Высл., 328. Тое ж.
    знаць бы сабаку. Слуцк. Пра кагосьці добра знаёмага, хаця і не з лепшага боку. Сержпутоўскі 1999, 27.
    падабацца каму што як сабаку костка. Мсцісл. Насмешл. Пра нешта для каго-н. прывабнае. Юрчанка, 196.
    патрэбен як сабаку печаная цыбуля. Ваўк. Іран. Пра нешта зусім не патрэбнае. ЛЦ, 118.
    патрэбен як сабаку пятая нага. Ваўк., Мін., Чэрык., Ганц., В.Дзв., Дзятл., Круп., Стаўб., Стол., Івац. Няўхв. Іран. ЛЦ, 118; ФА; МК, 210; Барысюк, Буян, 26; ЗЗайкі. Тое ж.
    каму паабяцаць што сабаку хвастом махнуць. Мін. Пагардл. Пра чалавека, які не даражыць сваім словам. ЛЦ, 47.
    каму пабажыцца як сабаку муху схапіць. Ваўк. п. Пагардл. Пра чалавека, які не баіцца граху і можа пабажыцца, там, дзе не варта. Federowski, 206.
    пасунуцца як сабака падпечаны. Насмешл. Пра прысаромленага, зганьбаванага чалавека. Козенка, 160.
    на кім як на сабаку зажывае (прысыхае). Мін. Ухв. Пра чалавека, раны якога лёгка зажываюць. ЛЦ, 88.
    пражыць як на сабаку праехаць. Навагр., Маст. Здзекл. Пра нецікавае, цяжкое жыццё. ФА; Даніловіч 2008, 137.
    травіць як сабаку. Няўхв. Пра чалавека, якога ўсе праследуюць. Ройзензон, 78.
    трэба каму што як сабаку (для сабакі) груздзіла. Мсцісл. Іран. Пра нешта зусім непатрэбнае. Юрчанка, 196.
    трэба каму што як сабаку галстук (расчоска, падцяжкі, штаны, чулкі). Мсцісл. Іран. Юрчанка, 196. Тое ж.
    трэба каму што як сабаку другі хвост. Іўеў., Маладз. Іран. Dybowski, 16; Высл., 362; Даніловіч, 245. Тое ж.
    турнуць як сыбаку. Мсцісл. Пагардл. Пра чалавека, якога груба, бесцырымонна выгналі, прагналі. Юрчанка 1993, 97.
    угадзіць каму як сабацы кіпятком. Карэл. Іран. Пра чалавека, якога моцна нечым апяклі (можа, у пераносным сэнсе). Высл., 403.
    узвальваць як на сабаку. Мсцісл. Няўхв. Пра ўзвальванне на кагосьці мноства спраў, клопатаў. Юрчанка, 192.
    што як сабаку муха. Мсцісл. Няўхв. Пра малую, зусім недастатковую колькасць нечага. Юрчанка 1969, 229.
    язык чэшацца як сабаку. Воран. Асудж. Пра чалавека, якога цягне маніць, балбатаць, плявузгаць. Арх. Гр.
    як на сабаку штаны. Мсцісл. Жарт. Пра адзенне не па фігуры, не па ўзросту. Юрчанка, 192.
    патрэбен як сабацы (сабаку, сабакі) пятая нагаапа). Сак. п., Мсцісл., Маз. Іран. Нос., 38; Federowski, 224, 294; Pietkiewicz, 385; Дуб., 45; Ляцкий, 44; Юрчанка 1969, 140; Высл., 362. Тое, што патрэбен як сабацы другі хвост.
    так хочацца каму рабіць як сабацы пахаць. Іран. Пра поўную адсутнасць жадання працаваць. Дуб., Нар., 1.
    патрэбна як сена сабаццы. Гл. сена.
    стыдна каму як сыбаку. Мсцісл. Іран. Пра чалавека, якому зусім не сорамна. Юрчанка 1993, 86.
  16. аблудны
    адзін як аблудны. Дзятл. Няўхв. Пра нязручнасці жыцця адзінокага чалавека, няўпэўненасць яго ўнутранага стану. ФА.
  17. адна
    зляцелі гадочкі як адна вясна. Пра хутка прамінулае жыццё. Янк., Пар., 75.
    як адна мінута месяц праляцеў. Мсцісл. Пра хуткі бег часу. Юрчанка 1977, 210.
    прыстаць як банны ліст да аднаго места. Гл. ліст.
    як аднае мацеры дзеткі. Ваўк. п., Шчуч. Ухв. Пра блізкіх, клапатлівых, прыязных адзін да аднаго людзей. Federowski, 368; Высл., 320; Янкоўскі, 10.
    пахожы як пантоплі з адной кожы. Гл. пантоплі.
    як у адной кашулі хрышчаныя. Лаг., Стаўб. Пра моцную, трывалую, шчырую дружбу людзей. МК, 319; Мін.-Мал., 1970, 171.
    дзерціся як два каты ў адном мяшку. Гл. кот.
  18. анёлак
    дзіця як анёлак. Сміл. Захапл. Пра прыгожае, мілае, нявіннае дзіця. Носович, 6; Шатэрнік, 18.
    звіцца як анёлак. Слон. Ухв. Пра дзіця, якое спіць. Высл., 326.
    Дару грошы на фіёлкі, каб маладыя жылі і любіліся як анёлкі. Фальк. Вясельнае пажаданне. Пра пару закаханых, якія пяшчотна, шчыра ставяцца адзін да аднаго. БВ, 58.
    прыгожы як анёлак. Івац. Захапл. Пра некага прыгожага, часцей пра дзіця. ЗЗайкі.
  19. атадура
    жыць адзін як атадура. Астр. Няўхв. Пра свядома адасобленае жыццё нелюдзімага, дзікаватага чалавека. СПЗБ 1, 118. ≺ Атадура - нелюдзь, упарты.
  20. блізняты
    заўсёды ўдвух як арэхі-блізняты. Гл. арэх.
    родныя як блізняты. Пра вельмі блізкіх адзін аднаму людзей. Янк., 425.

Старонкі: 1  2  3  4  
 
Слоўнік беларускіх народных параўнанняў   Слоўнік беларускіх народных параўнанняў
Галоўная старонка   Галоўная старонка
Даслаць ліст адміністратару Заўважылі недакладнасьць?
Паведаміце нам!
    (с) Электронная Энцыкляпэдыя, 2003-2020