Галоўная старонка Навіны Пра праект Кантакт Спасылкі Кнігі ў PDF/DJVU Канвэртар лацінкі Бібліяграфія
Шукаць:    
 
 толькі ў назьве   шукаць ва ўсіх    віртуальная клявіятура Уставіць беларускае "і" Уставіць у-кароткае (ў)
 
 
Беларуска-расейскі слоўнік (Станкевіч) (142 артыкулы)

Вынікі пошуку
 
д  е  ё  ы  ю  


На ваш запыт што знойдзены 15 артыкулаў

  1. емя — предназначенное в пищу, Гсл.; Вышадкі Меж. (Ксл.); Пархв. съестные припасы, провизия.
    Што на семя, то пасеем; што на емя, то зьямо. Гсл. Адбіраем жыта, што на емя, а што на семя. Нсл. 723. Гэтымі рукамі капае яна кажнае раніцы бульбу "на емя". Косіч 36.
  2. ехаць, еду, едзеш, едзе; прош. вр. ехаў, ехала, ехала; повел. едзь, едзьма, несоверш. — ехать.
    Хто едзе на снасьці, а хто на шчасьці. Послов. (Ар.)
    1. двигаться, катиться, ехать. Ар.
    Паезд едзе борзда. Ар.
    2. выбираться куда-то; ехать.
    Ехаць на заработкі. Ехаць да Вільні. Ар. Ехаць да Амэрыкі. Ар. Ехаць за граніцу. Ар. Ср. выяжджаць
    аб'ехаць, соверш.
    1. объехать, проехать вокруг кого, чего-л.
    2. опуститься, съехать вниз.
    Адзецьце гэта так і аб'ехала. Ельн. (Дел.). Хата аб'ехаўшы. Прышчэпаўск. в. Росл. (Дсл.).
    3. (перен.) — похудеть. Дел.
    Скажы, які быў таўсты Якуш, а цяпер аб'ехаў. Дсл.
    Несоверш. аб'яжджаць -аю -аеш -ае.
    Нічога ня будзе: даводзіцца аб'яжджаць роў. Ст.
    ад'ехаць — приехав, возвратиться ехав.
    Несоверш. ад'яжджаць — отъезжать. Ар.
    Отгл. имя сущ. ад'яжджаньне -ня, предл. -ню — (возвращение, Ар.) отъезд (приехавшего -ших, С.) Гсл.; Нсл.
    Пры ад'яжджаньню вып'ем гарбаты. Нсл.
    заехаць, соверш.
    1. заехать (уехать далеко, в какие-л., за какие-л. пределы). Ар.
    За гадзіну заехалі да Барун. Ар.
    2. заехать, подъехать не прямо, а со стороны, объезжая. Ар.
    Заедзьце зь левага боку. Ар.
    3. заехать (свернуть за что-л., скрыться за чем-л.) Ар.
    Заехалі за гай. Ар.
    4. (перен.) па кім-чым — сильно ударить. Ксл.
    Я табе заеду па карку. Сянно (Ксл.).
    Несоверш. заяжджаць -аю -аеш -ае. Ар.
    зьехаць, соверш.
    1. перестать находиться на каком-л. месте, уйти, уехать. Ар. Ср. зьляцець
    Яны ўжо тут ня жывуць, зьехалі. Зьехаць із двара. Нсл. 221.
    2. з чаго — (съехать, С.) спуститься. Ар.; Нсл. 221.
    Пакаўзнуўся й зьехаў у самы дол. Нсл. 221.
    3. съехать, ехав, свернуть куда-л. Ар.
    За хвойнікам зьехалі з дарогі на сенажаць. Ар.
    4. съехать (сдвинуться со своего места сползти, Ар).
    Набедрыкі ў каня зьехалі на бок. Ар.
    5. (перен.) каго-чым — ударить больно чем-л. гибким. Нсл. 221; Ар.
    Зьехаць каго бізуном па плячох. Нсл.
    6. (перен.) на што — потерять состояние, Нсл. 221.
    Які быў багаты, а цяпер зьехаў на адзін канец і хлеба няма. Нсл.
    Несоверш. зьяжджаць.
    Зьяжджай з гары паціхеньку. Нсл. Зьяжджаць із двара. Нсл.
    наехаць, соверш. на каго-што,
    1. наехать, натокнуться во время езды. Ар.
    Наехалі на воз. Ар.
    2. приехать во множестве. Ар.
    І наехала ж вазоў на рынак із дрыўмі!
    Несоверш. наяжджаць.
    Соверш. панаехаць — неоднократно приехать или многим. Ар.
    Поўнае места панаехалі. ЗСД 22.
    пад'ехаць,
    1. подъехать. Ар.
    2. приехать, заехать куда-л. к кому-л. по близости.
    3. хитростями, уловками и т. п. постараться добиться чего-л., склонить кого-л. в свою пользу; льстиво обратиться к кому-л., желая добиться чего-л.
    Неяк пад'ехаў к яму, што выпрасіў грошы. Нсл. 343.
    Несоверш. пад'яжджаць.
    паехаць, соверш.
    1. поехать, уехать. Ар.
    2. брать верх над кем. Нсл. 429.
    Ня дамся, каб ты па імне паяжджаў; не дапушчу, каб паехаў па маёй шыі. Нсл.
    Несоверш. паяжджаць, Нсл.
    1. несоверш. к паехаць
    2. разъезжать. Нсл. 492.
    Па постацях паяжджае, свае жнейкі прыганяе. Ср. пахаджаць
    прыехаць, соверш. — приехать. Ар.
    Отгл. имя сущ. прыеханьне -ня, предл. -ню — приезд.
    Я адлажыў да прыеханьня свайго к Малявічам. Гордз. Ак. ХVII, 5.
    Несоверш. прыяжджаць.
    выехаць, соверш. — выехать, уехать. Ар.
    Несоверш. выяжджаць — выезжать, уезжать. (МГсл.); Ар.
    уехаць, уеду, уедзеш, уедзе; повел. уедзь, уедзьма, соверш., возвр.
    1. въехать. Ар.; Ксл.
    Мы ўехалі ў такую агіду, што ня вылезеш! Ганкавічы Беш. (Ксл.).
    2. проехать (передвигаясь на чём-л., покрыть какое-л. расстояние, Ар.) Шсл; Ар.
    Сядні я шмат уехаў на каню - вёрстаў сорак. Ст. Што ўбіў, то ўехаў. Ар.
    Несоверш. уяжджаць.
    узьехаць, соверш.
    1. взъехать. Ар.
    2. наехать на кого, что-л.
    Узьехаў з возам на дзяцё. Ст.
    Несоверш. узьяжджаць. Ар.; Шсл.
  3. юшыць у -шыш -ша, каго-што — бить по ушам (не обязательно по ушам, С.), заушать. Нсл. 725.
    За што ты яго юшыш? - За тое юшу, няхай не крадзець. Нсл.
    Соверш. ад'юшыць — ударить (побить, С.) кого-л. рукою по уху (не обязательно по уху, С.) Нсл. 385.
    Як ад'юшу цябе па вушшу, дык перастанеш лезьці да мяне. Нсл.
    Соверш. заюшыць. Нсл. 725.
    Заюшыў разы тры мне ні за шта, няхай Бог аддасьць. Нсл.
    заюшыцца,
    1. забегаться, Гсл. войти в азарт. Бяльсл.
    Во заюшыўся, што нічога ня чуе. Кокатава Імсьц. (Бясл.). Баба заюшылася каля печы, а карова ў шкоду пашла. Палуж Краснап. (Бясл.). Заюшыўся за работаю. Гсл.
    2. засуетиться, Гсл. прийти в волнение, в беспокойство. Дсл. 262.
    3. потерять выдержку. Гсл.
    4. облиться кровью. Гсл.
    Заюшыўся крывёю. Гсл.
    разьюшавацца -шуюся -шуешся. Нсл.
    - ...Не разьюшавайся дужа; мы цябе ўходаем. Нсл. 554.
    Соверш. разьюшыцца — разъяриться, страшно разозлиться. Шсл.
    Разьюшыўся так, што ўходу яму няма. Нсл. Так жа быў разьюшыўся сабака, - чуць не загрыз таго сьвінчаці. Ст.
    разьюшаны -ная -нае — разозленный. Растсл.; ПНЗ.
    Прич. разьюшаны — разъяренный. Шсл.; ПНЗ.
    Вось чалавек дзе: як той зьвер разьюшаны кідаецца біцца! Ст. Л. памкнуўся ўціхамірыць, спыніць злосна-разьюшаныя хвалі. ЗСД 121. Разьвінулі сваю крывавую жандарскую работу разьюшаныя юнкяры. ЗСД 154. Бліснуў чырвоны, дзіка разьюшаны агонь пажару. ЗСД 164. Пад звоны, зброі, путаў звоны, пад сьвіст разьюшаных прыблудаў, брыдзеш зь няведамых старонаў. Купала («Бацькаўшчына», № 410-411). Дзень мінаў - разбою хвалі большалі ўтрая. У разьюшанай навале стаў на ногі я. Салавей: Сіла, 22.
    Соверш. уюшыцца — сильно разъяриться. Ар.
  4. ежчы -чая -чае,
    1. аппетитный.
    Пакуль груды й пяньнё сохнуць, памеж іх вырастае надзіва высокая й густая, асабліва любовая статку "ежчая" трава, што стане красным пачаткам сенажаці. НК: Очерки, 437.
    2. неприхотливый в пище. Бяльсл.
    Лучыў дужа ежчы кабанок: што ні замяшай, - усё зьесьць. Палуж Краснап. (Бяльсл.).
  5. езда -ды -дзе, ж. — неусидчивая женщина вертушка, в доме не сидящая. Нсл. 723.
    На што ты наняў чалядку езду, што самадумам, куды хоча бегае. Нсл.
  6. езьдзіць, ежджу, езьдзіш, езьдзе, многократно к ехаць.
    1. ездить. Ар.
    Сюдэй ня езьдзяць, бо заборонена. Ар. Узімку езьдзяць у санёх. Ар.
    Отгл. имя сущ. ежджаньне -ня, предл. -ню — частая езда. Нсл. 723.
    Ежджаньне тваё туды дармавое, бо за цябе не аддадуць дзеўкі. Нсл.
    2. бывать где-л., навещать кого-л.; ездить.
    Яны да нікога ня езьдзяць, дык і да іх ніхто ня едзе. Ар. У месьце езьдзяць да тэатру. Ар.
    ісьці, ехаць уежджанаю дарогаю — идти, ехать проторённым путём.
    3. уметь пользоваться орудием езды, или ездить на лошади: ездить.
    Малы малец, а так хороша езьдзе конна. Ар. Уборзьдзе ты наўчыўся езьдзіць на казе. Ар.
    Прич. ежджаны — сани, телега, бывшие в употреблении.
    Соверш., перех. аб'езьдзіць — объездить. Шсл.
    Аб'езьдзіць жарабка. Ст. Надабе аб'езьдзіць новыя сані. Ст.
    зьезьдзіць -джу -дзіш -дзе, соверш.
    1. (куды, да каго, па што, чаго) — съездить, поехать по какому-л. делу. Ар.
    Трэба зьезьдзіць да Жукоўскага па грошы. Ар. Зьезьдзіў да Крэва купіць каня. Ар.
    2. (каго, што) — привести в негодное состояние от езды (о лошади, телеге, упряжи), Шсл. довести чрез езду до истощения или порчи. Нсл. 221.
    Як бачыш зьезьдзіў калёсы. Ст. Добрага зьезьдзілі каня. Нсл.
    Прич. зьежджаны,
    1. обветшалый от употребления в езде. Нсл. 221.
    Даў зьежджаныя калёсы. Нсл.
    2. обессиленный, изнуренный ездою. Нсл. 221.
    На зьежджаным каню ня вось шмат паезьдзіш. Нсл.
    Несоверш. зьежджаваць -джую -джуеш -джуе каго-што — доводить чрез езду до истощения или порчи. Нсл. 221, приводить в негодное состояние от езды. Шсл.
    Так гонячы, зьежджаваеш коні. Нсл.
    Несоверш. разьяжджаць -аю -аеш -ае; повел. -ай -айма, без дополнения — разъезжать. Ар.
    Отгл. имя сущ. разьяжджаньне -ня, предл. -ню.
    Ласкат. разьяжджаньнейка -ка, предл. -ку.
    На Хрышчэньне - разьяжджаньнейка. Росуха Імгл. (Косіч 56).
    Соверш., перех. уезьдзіць,
    1. укатать, утрамбовать, сгладить ездой.
    2. обучить к езде (о лошади).
    Прич. уежджаны,
    1. о лошади. Уежджаны конь.
    2. о дороге: проторённый.
  7. есьці, ем, ясі, есьць, ямо, ясьце, ядуць; прош. вр. еў, ела, елі; повел. еж, ежма, ежча, несоверш., перех.
    1. кушать, МГсл. есть. Ар.; Шсл.
    У Рамазан... ежча, аж покі значна будзе нітка чорная ад белай, да сьвітаньня. Кіт. 6а1. Ежча самы. Тм. 266, 4. Есьці ўжо пара. Ст. Мала ты ясі, чалавеча, - трэба болей! Ст. Ямо бліны зь верашчакаю. Н. Чаму вы не ясьце свае капусты? Ст. Дзеці ядуць добра. Ар. Ежча, не перабірайце! Тм.,
    о насекомых и грызунах — есть, кусать, жалить, грызть.
    Моль есьць адзежу.
    ядаць -аю -аеш -ае; повел. -ай -айма — есть многократно.
    Рыбы не ядалі (з Дняпра) з прычыны вялікага нюсу трупу маскоўскага. Баркулабаўскі лет. У тых усіх хелал (араб., дазволенае) быў, яны, пакінуўшы херам (араб., забароненае) ядалі. Кіт. 130б.
    2. Ар. — есть, разрушать, разъедать химически.
    Іржа есьць зялеза. Ар.
    3. журить, грызть. Нсл. 723.
    Кажан дзень ясі маю галаву. Нсл.
    аб'есьці, соверш.
    1. съев много, причинить кому-л. ущерб. Ар.
    2. объесть со сторон.
    Несоверш. аб'ядаць.
    ад'есьці, соверш. чаго,
    1. съесть часть от целого, отъесть. Ар.
    2. ад'есьці галаву — надосадить напоминаниями. Нсл. 385.
    Галаву мне ад'еў, просячы, дакучаючы. Нсл. Ад'еў сэрца.
    Несоверш. ад'ядаць.
    даесьці, соверш. — доесть.
    Дзеці даелі сваё сьнеданьне. Ар.
    Несоверш. даядаць.
    Даядайце, нашто пакідаеце.
    заесьці, соверш.
    1. заесть, загрызть до смерти. Нсл. 194.
    Херамам (араб., забаронена) вам, што зьвер заеў. Кіт. 68б3. Сабакі сьвінку заелі. Нсл.
    2. закусить. МГсл.; Нсл. 194.
    3. перен. — досадить постоянной бранью.
    Ён мяне заесьць, як даведаецца. Нсл. 194. Заеў ён сваю жонку. Ст.
    4. подвергнуть дурной участи. Нсл. 194.
    Заеў ты маю галованьку. Нсл.
    Несоверш. заядаць,
    1. чым — закусывать. Нсл. 194; Гсл.
    Гарэлку п'юць і пернікамі заядаюць. Нсл. 66.
    2. перех. — бросаться на кого, стараясь укусить. Нсл. 194.
    Сабакі заядаюць кагось.
    3. загрызать, изводить бранью, Гсл. постоянно бранить, преследовать бранью, Нсл. 194. досаждать постоянной бранью. Шсл.
    Сьвякрывя заядае нявестку. Нсл.
    4. подвергать дурной участи. Нсл. 194.
    Заядаеш на век. Нсл.
    зьесьці, ізьесьці, чаго — съесть, скушать. Ар.
    Хева (араб., Ева), ізьеўшы, да Адама мовіла. Кіт. 74б15. За полудням ізьелі цэлую букатку хлеба. Ст. Ты ж ізьеў сваю порцу ды яшчэ лезеш! Ст. Вала зьядуць, пакуль зайца заб'юць. Послов. Рапан.: Прык., 13.
    Несоверш. зьядаць. Ар.
    Зьядаюць усё, нічога не застаецца. Ар.
    пад'есьці, о людях, соверш.
    1. наесться, Ар. накушаться. Альгова Віц. (Ксл.); Гсл.; Міх.; Барс, Лепл.
    Каб чаго смачненькага пад'есьці. Ст. Ня еўшы легчы (лягчэй), а пад'еўшы лепшы (ляпей). Нсл. 450. З хлынканьня хлеба не пад'ясі. Юрсл.
    2. подточить. Нсл. 450.
    Чэрві пад'елі карэньне. Нсл.
    3. подвести под гнев или ответственность клеветою. Нсл. 450.
    Свайго брата пад'ядаеш, пад'еў ты пану. Нсл.
    Несоверш. пад'ядаць -аю -аеш -ае,
    1. наедаться. Ар.
    Карова не пад'ядае ў чарадзе. Ст.
    2. подтачивать. Нсл. 450.
    Чэрві пад'ядаюць жытняе карэньне. Нсл.
    3. несоверш. к пад'есьці 3
    пад'яданьне -ня, предл. -ню, отгл. имя сущ.
    1. к пад'ядаць 2, — подтачивание. Нсл. 450.
    Хата пагінула ад пад'яданьня карэньня чэрвямі. Нсл.
    2. к пад'ядаць 3, — клеветнический наговор. Нсл. 450.
    Ня быў бы біты, калі б не тваё пад'яданьне. Нсл.
    паесьці, соверш. што,
    1. съесть все без остатка. Ар.
    Паелі ўсе яблыкі. Ар.
    2. чаго — съесть немного чего-л.
    пайдаць, соверш. чаго — поесть, покушать. Гсл.
    Ці пайдаў, сынку? Яшчэ ўвальлю. Гсл.
    паядаць,
    1. несоверш. к паесьці.
    2. съедать, есть некоторое время.
    Мае вуцяняткі табе шкоды не нарабілі: паядаўшы грэчкі, паляцелі да рэчкі - паядаўшы пшанічанькі, паляцелі да крынічанькі. Гарадзінка Імгл. (Косіч 13).
    уесьці, уем, уясі, уесьць, уямо, уясьце, уядуць, соверш., без доп.
    1. пробыть В удовольствие относительно пищи.
    Ні я ўпіла, ні я ўела, ні я ўхадзіла, маладыя свае леты марне загубіла. Из песни, Ар.
    2. клеветою подвести кого под ответственность или гнев. Нсл. 672.
    Ты нас заўсёды ўядаеш перад панамі; уямо й мы цябе калі-колечы. Нсл.
    Несоверш. уядаць -аю -аеш,
    1. привязываться, приставать (о собаках).
    Сабакі кінулі зайца й пачалі ўядаць на дзерва - у гару. Н. (Афанасьев, III, 1914, 106).
    3. несоверш. к уесьці 2
    пераесьці (пераесьць, Нсл.)
    1. повредить чем-л. едким. Нсл. 412.
    Іржа пераядае, пераела зялеза, нож. Нсл.
    2. есть более других. Нсл. 412.
    Ты ўсіх пераядаеш, пераясі. Нсл.
    3. есть более надлежащего. Нсл. 412.
    пераядаць, несоверш. к пераесьці 1, 2, 3
  8. джогі -гая -гае — бодрый, бойкий. Юрсл.
    Джогія дзяцюкі, няма што сказаць. Юрсл.
  9. джургануцца -уся -нешся -нецца, соверш.
    1. удариться о что-л., резнуться. Бяльсл.
    Я ўцямне так джургануўся аб дрыж столу, што на лобе гуз ускочыў з кулак. Слаўнае Імсьц. (Бяльсл.).
    2. перен. — потрястись, прийти в взволнованное состояние. БНсл.
    Алесь, у смутку джургануўшысь, пашыўся ў запечак, загнуўшысь. Колас, Н. З. XV.
  10. джыґаць (джыгаць, Дсл.) -аю -аеш -ае, несоверш.
    1. производить в воздухе свист чем-л. гибким, сечь, Нсл. 128. сечь гибким, Дсл. 166. хлестать. БНсл.
    Джыгаць дубцом. Дсл. Джыгаеш, як не сваімі рукамі. Нсл.
    2. жалить. Бяльсл.
    Я не пайду да вульля - пшчолы джыгаць будуць. Маляцічы Крым. (Бяльсл.). Напалі на каня воспы і пачалі джыгаць. В. Хутары Краснап. (Тм.).
    3. о быстром движении. Дсл. 166.
    Джыгае рыба ў вадзе.
    джыґнуць, Нсл. 128. джыгнуць, БНсл.; Юрсл. однкрат.
    1. ударить чем-л. гибким, Нсл. ударить быстро, прижечь, ПНЗ. хлеснуть.
    Джыгні яго добра разоў пяток. Нсл.
    2. похлестать в бане веником. Юрсл.
    3. джыґануць — ужалить. Варсл.; Бяльсл.
    Пшчала джыганула мяне ў вусну. Варсл. Як джыганула пшчала, аж падскочыў. Парадзіна Імсьц. (Бяльсл.).
    абджыгаць,
    1. высечь розгами. Нсл. 346.
    Абджыгала мяне матка хлыбазінаю. Пірагова Імсьц. (Бяльсл.). Глядзі, розкамі тут абджыгаю, калі зачэпіш тут што! Нсл.
    2. обкусать (о пчёлах). Бяльсл.
    Пшчолы абджыгалі хлапца. Будагошч Імсьц. (Бяльсл.).
  11. езьдзіцца, езьдзіцца, страд. к езьдзіць.
    наезьдзіцца — накататься вдоволь. Нсл. 326.
    Ці наезьдзіліся вы сядні за дзень? Нсл.
    зьезьдзіцца, соверш., возвр.
    1. прийти в негодное состояние от езды (о лошади, телеге, упряжи). Шсл. прийти чрез езду до истощения или порчи. Нсл. 221.
    Добры конік быў, але зьезьдзіўся. Ст. Палазы зьезьдзіліся. Нсл.
    2. (перен.) — прийти их хорошего положения в худшее чрез сумасбродную (не обязательно сумасбродную, С.) жизнь. Нсл.; Дз.
    Езьдзіў шасьцёркаю, а цяпер зьезьдзіўся, ходзе пехатою. Нсл. Быў конь ды зьезьдзіўся. Послов. Нсл.; Дз.
    Несоверш. зьежджавацца,
    1. портиться от езды. Нсл. 221.
    Калёсы зьежджуюцца, ужо зьезьдзіліся. Нсл.
    2. (перен.) — приходить из хорошего положения в худшее.
    уезьдзіцца, уезьдзіцца, соверш.
    1. умяться, сделаться укатану, умяту ездой. Нсл. 672.
    Дарога ўезьдзілася. Нсл.
    2. объездиться. Нсл. 672.
    Сані ўезьдзіліся.
    3. уняться, сделаться уважительнее. Нсл. 672.
    Дарма што аканом наш дужа ліх, уезьдзіцца, будзе добры. Нсл.
  12. ель, елі; мн. ч., род. еляў, ж. — ель.
    яліна (яліна, Ар.; Ст.), ж. — одна ель. Ксл.; Шсл.; Нсл.
    Якая яліна высокая! Прусаўка Аз. (Ксл.). Гэтае аднае яліны стане на дошкі. Ст. Яліна лета й зіму зялёна. Нсл. 150. У варотах яліна, сярод двара чырвоная каліна. Север (Косіч 250).
    Уменьш. ялінка -нкі -нцы — ёлочка. Ксл.; Нсл.
    Узьлезь на ялінку. Уланавічы Віц. (Ксл.).
    Уменьш. елка -лкі -лцы. Ар.; Растсл.; Северск 37; ПНЗ 9; Шсл.; Яцкава Вал. Шарыпіна Беш. (Ксл.).
    Елкі шумяць. Лойка: Л. песьня. З аднае елкі вышла калода таўшчэразная і два бярвіны добрых. Ст. Пад елку трэба схавацца ад дажджу. Ст. Лесавік рагоча на елцы. Я. Г-кі: Казкі, № 2, с. 5. Што ў Панаса на дварэ зялёная елка, зялёная елка. Крапіўнае; ПНЗ. 43. Валей пару елак зваліць, тады было б борзда. Гамолка.
    елачка, уменьш. к елка — ёлочка. Ар.; Шсл.; Сянно (Ксл.).
    Сьсек елачку комін выціраць. Ст.
    Ласкат. ялушка -шкі -шцы. Ксл.
    Тут стаяла ялушка. Бель Выс. (Ксл.).
  13. ё, ПНЗ 26; Шсл.; Ксл.; Нсл. 150; Прыдруйск, Брасл., Плц., Лепл.; Гайна Лагойск, ёсьць, Ар.; ПН 36 Гсл.; Шсл., ёсьцека, Ар.; ПНЗ. 26; Шсл. — есть, 3-е лицо единств. ч. наст. времени; употребляют для всех лиц единств. и мн. числа. — есть.
    У каго няма, а ў мяне ё. Нсл. Бацька ё дома? Асінаўка Беш. (Ксл.). Добра затаўчы капусту - чужыя людзі ё. Сьцяпанавічы Беш. (Ксл.). Ё тут аб чым казаць. Ст. Жаруць яблыкі, балазе шмат сёлета ё іх. Раўнапольле Сьміл. (Шсл.). Ё каго біць, ды няма каму. Послов. Забалоцьце Сьміл. (Шсл.). Казаць ё што, ды слухаць няма чаго. Послов. Ст. Ён і пытае: «Няма тут Чарнышлвага?» Ё! хадзем, я табе пакажу. Дзяніскавічы НЗ. (Шэйн, II, 162). На ўсё на сьвеце ё свой час. Блус: Рэч старавойта (Могилевск. губ. ведомости 1862 г., Карскі, I, 92). Ё часіна, ё скрытна, весяліся грамада! Купала: Адвечная песьня. Ці ў цябе табака ё? - Але, ё! Кокатава Імсьц. (Бяльсл.). У мяне ё шмат грошы. Слаўнае Імсьц. (Тм.). Ёсьць у мяне бацька й матка. Сохана Імсьц. (Бяльсл.). Цяпер рэдка ўжо носяць пістоны, але ж ёсьць. Палуж Краснап. (Бяльсл.). Ці ёсьць у вас чорныя гузікі? - Ёсьць. Навашоўкі, Расьн. (Тм.).
  14. ёлуп -па, предл -пу, зват. -пе, бранное, м.
    1. человек молодой с выпученными глазами. Нсл. 151.
    Ад гэтага ёлупа нійдзе нічога не схаваеш. Нсл.
    2. дурак, Бяльсл., человек, имеющий глупый взгляд, Нсл. 151., остолоп, олух. Гсл.; Шсл.
    Куды ты, ёлупе, глядзіш? Нсл. Што ты зрабіў, ёлупе? Ёлуп ты сьляпы, куды ты прэшся? Парадзіна Імсьц. Ах ты ёлуп! злаяў ён (вучыцель) Хомку за яго адказ. Гарэцкі: Песьні, 49.
    Уменьш. ёлупак -пка, предл. и зват. -пку — ребёнок с выпученными, быстрыми или глуповатыми глазами; слово ругательное. Нсл. 151.
    Вон ідзі, ёлупку! Нсл.
    ёлупачак -чка, предл. и зват. -чку, уменьш. к ёлупак. Нсл. 151.
    Ёлупачак гадуецца. Нсл.
    ёлупчык -ыка, предл. и зват. -ыку, уменьш. к ёлупак. Нсл.
    3. идиот.
  15. юрыць, юру, юрыш (ад Юр'я, што бывае 23-га красавіка, калі, з настаньням вясны, статак пачынае чуць сілу, бушаваць подле прыказі: Бычкі бушуюць, вясну чуюць.)
    1. поступать, что-л. делать в состоянии «юра», заигрывать. Гсл.
    Надта ўжо ты юрыш, трэба цябе жаніць. Гсл.
    2. шалить, заигрывать. Нсл. 725.
    Бычкі юраць. Нсл. Пакіньце, дзеці, юрыць. Нсл.
    3. страстно желать чего-л.
    Юрыць, заюрыў ночы ехаць. Нсл.
    Соверш. заюрыцца,
    1. (страстно, С.) приняться за что-л. Нсл. 194.
    Нашы заюрыліся каля касьбы. Нсл. Войт заюрыўся каля работнікаў. Нсл.
    2. расходиться, прийти в сильное движение. Нсл. 194.
    Нешта ты сядні заюрыўся. Нсл. Аднаго Юрку ўпусьцілі, і ўся хата заюрылася. Послов. Нсл.
    Соверш. разьюрыцца,
    1. расшалиться. Нсл. 554.
    Дзеці штось разьюрыліся. Нсл.
    2. расшуметься от гнева, разъяриться. Нсл. 554.
    Угаманіся троху, чаго ты, баба, разьюрылася? Нсл.
    Соверш. узьюрыцца — прийти в сильное возбуждение, в том числе и половое.

 
Беларуска-расейскі слоўнік (Станкевіч)   Беларуска-расейскі слоўнік (Станкевіч)
Галоўная старонка   Галоўная старонка
Даслаць ліст адміністратару Заўважылі недакладнасьць?
Паведаміце нам!
    (с) Электронная Энцыкляпэдыя, 2003-2019