Галоўная старонка Навіны Пра праект Кантакт Спасылкі Кнігі ў PDF/DJVU Канвэртар лацінкі
Шукаць:    
 
 толькі ў назьве   шукаць ва ўсіх    віртуальная клявіятура Уставіць беларускае "і" Уставіць у-кароткае (ў)
 
 
 

Пераліўніца вялікая (Apatura iris L., 1758)
Атрад Лускакрылыя (Lepidoptera), сямейства Німфаліды (Nymphalidae)

Статус. II катэгорыя. Від, колькасць якога скарачаецца. Занесены ў Чырвоную кнігу СССР [1].
Значэнне ў захаванні генафонду. Адзін з трох эўрапейскіх відаў роду.
Кароткае апісанне. Матылі даволі вялікія. Размах крылаў 65-75 мм. Агульная афарбоўка крылаў цёмна-бурая, у самцоў з сіне-фіялетавым адлівам. Пярэднія крылы з белымі плямамі, на задніх - белая косая палоса і невялікае цёмнае вочка з аранжавай аблямоўкай. Ніжні бок пярэдніх крылаў шэра-буры, з буйнай плямай у аранжавай аблямоўцы, мае малюнак з белых плямаў, як і на верхнім баку.
Пашырэнне. Эўропа, Сібір, Далёкі Ўсход, Кітай, Японія [1, 2, 3]. У Беларусі рэдкі па ўсёй тэрыторыі від.
Месцы пражывання. Лісцевыя і мяшаныя лясы, узлескі, лясныя дарогі. У Беларусі трапляецца часцей на лясных дарогах з вялікай колькасцю луж, па старых лясных меліярацыйных каналах, балоцістых месцах, парослых вярбой.
Колькасць і тэндэнцыі яе змянення. Прыкметна скарацілася ў сувязі з асушальнымі работамі ў лясах.
Асноўныя абмежавальныя фактары. Асушальная меліярацыя, лесанарыхтоўкі. Алігафагія на родзе вярба робіць існаванне віду залежным ад наяўнасці некранутых раслінных асацыяцый з удзелам кармавых раслін [1]. Асушэнне парослых вербамі балот і лясных масіваў адмоўна ўплывае на экалагічныя ўмовы існавання віду.
Асаблівасці біялогіі. За год дае 1 пакаленне. Матылі трапляюцца чародамі на сухіх лясных дарогах, дзе яны садзяцца на загніўшыя жывёльныя адкіды, памёт, на высокія дрэвы, але не на кветкі. Адкладваюць яйкі часцей на вярбу казіную, якой аддаюць перавагу вусені, або на іншыя віды вярбы, рэдка на асіну. Маладыя вусені бураватыя, потым становяцца зялёныя з жоўтымі палоскамі па баках і 2 сінімі вырастамі на галаве. Пасля зімоўкі акукліваюцца. Лёт матылёў у чэрвені-жніўні [3].
Развядзенне. Звестак няма.
Прынятыя меры аховы. Занесена ў Чырвоную кнігу Беларусі з 1981 г.
Неабходныя меры аховы. На лесанарыхтоўках трэба зберагаць падлесак, пры асушальнай меліярацыі на вялікіх масівах неабходна пакідаць некранутымі прыродныя астраўкі расліннасці. Забараніць адлоў матылёў.

Літ.: 1. Красная книга СССР, 1984; 2. Ламперт, 1913; 3. Мержеевская, Литвинова, Молчанова, 1976.

А.Літвінава

Чырвоная кніга Беларусі   Чырвоная кніга Беларусі
Галоўная старонка   Галоўная старонка
Даслаць ліст адміністратару Заўважылі недакладнасьць?
Паведаміце нам!
    (с) Электронная Энцыкляпэдыя, 2003-2017