Галоўная старонка Навіны Пра праект Кантакт Спасылкі Кнігі ў PDF/DJVU Канвэртар лацінкі Бібліяграфія
Шукаць:    
 
 толькі ў назьве   шукаць ва ўсіх    віртуальная клявіятура Уставіць беларускае "і" Уставіць у-кароткае (ў)
 
 
 

між, прыназ. з Р. і Т. (абл. - і з В.). Спалучэнне з прыназ. між выражае прасторавыя, часавыя і аб'ектныя адносіны.

I. ПРАСТОРАВЫЯ АДНОСІНЫ.

1. з Р. або Т. Ужываецца пры ўказанні на прадметы, пасярод якіх або ў прамежку паміж якімі што-н. знаходзіцца, адбываецца. Дарога між поля і лесу. Хатка між двух дубоў. Між высокіх берагоў каціліся хвалі. Між домам і вуліцаю цвілі вяргіні. Адлегласць між слядамі.Спасцярожліва ідуць Нупрэй і дзед Талаш праз лес, прабіраюцца праз зараснікі балот, праходзяць бязлюдныя паляны між лесу і балот (Я.Колас). Імчым між пнёў, між купін (А.Куляшоў). Між скал віюцца горныя арлы (П.Трус). Будынак сельсавета стаяў воддаль ад вёскі, між старым садам і поплавам (І.Шамякін). Глядзіш ты на мяне так, як бы нас з табою раздзяляе каменная сцяна, а ніякай сцяны між намі няма (К.Чорны).
// Ужываецца пры ўказанні на групу прадметаў ці асоб, сярод якіх што-н. знаходзіцца, адбываецца. Ехалі між сосен і дубоў. Сачыўся золак між прысад. Між яблыкамі і грушамі ў сподку ляжалі чарэшні. Куст бэзу між кветкамі.Быў час - стаіўшыся знямела між пустак, пушчаў і балот, ты ў занядбанні быў, народ (Я.Колас). Сяджу між кніг, чарніл, паперы (Я.Колас). Між ліп, газонаў, святлафораў, з палону стройных камяніц машына рвецца на прасторы лясных цішынь, азёр, крыніц (А.Звонак). Месяц чоўнам плавае між хмар (К.Буйло). Там мірна спалі на старых імхах між купін партызаны (А.Куляшоў). Я жыць пачаў і вывучаць майстэрства ў варожым свеце, між людзей, скупых на ласку, на параду (М.Танк). Шум між каласамі, ды яны не чуюць, неўзабаве, днямі сход склікаць мяркуюць (П.Броўка). Маркотна між чужымі (Я.Колас).
// Ужываецца пры ўказанні на сферу, асяроддзе, у якім што-н. знаходзіцца, адбываецца. Сяло ляжыць між пяскоў. Ягаднік між імхамі.Разгарайся хутчэй, мой агонь, між імглы (М.Багдановіч). Ходзіць гоман між збажынкі, мілы і шчаслівы (Я.Колас). Між глыбокіх снягоў, дзе лес глуха шуміць, ціхі дом леснікоў адзінока стаіць (Я.Колас). Па восені, мядзяны, дужы, між хмурай стыні ён [дубовы ліст] гарыць (П.Броўка). Сівавусы, згорблены, я залёг між цінай (М.Багдановіч).

2. з В. Абл. Ужываецца пры ўказанні на прадмет ці асобу, побач з якімі, каля якіх што-н. рухаецца, размяшчаецца, адбываецца. Ісці між хату. Стаялі між бераг ракі.Іх праводзілі вачыма чуць не з кожнае хаты, між якую яны праходзілі (Ц.Гартны). Праязджаў між іх палосу, але нікога не прыкмеціў (Ц.Гартны). А кудою пойдзем: між граніцу ці лесам? (Ц.Гартны). Між ложак вялі дзверы ў пакой, што займаў Павал (Ц.Гартны).

II. ЧАСАВЫЯ АДНОСІНЫ.

3. з Т. (абл. - і з Р.). Ужываецца пры ўказанні на пачатковы і канцовы моманты, якімі адмяжоўваецца пэўны прамежак часу, пэўны перыяд. Перыяд між 1917 і 1941 гадамі. Два дні між святамі. Між лета і восені.Быў час між лета і вясны (А.Куляшоў).
// Ужываецца пры ўказанні на з'явы, падзеі, у прамежку ці ў перапынку паміж якімі што-н. адбываецца. Перапынкі між заняткамі. Перадышка між працы. □ Колькі год між баямі ён памарыў пра гэта (П.Броўка). Між работаю ён падбег да мяне... (К.Чорны).

III. АБ'ЕКТНЫЯ АДНОСІНЫ.

4. з Т. або Р. Ужываецца пры ўказанні на групу прадметаў або асоб, у асяроддзі якіх наглядаюцца ўзаемасувязі, узаемаадносіны, узаемадзеянне. Дружба між народамі. Спрэчка між сяброў.Лепшая тады была адчулася блізасць між вяскоўцамі і рабочымі (К.Чорны). Шчырая дружба між намі раскрыла пяшчоты твае (М.Хведаровіч). Пачыналіся між намі спрэчкі (А.Куляшоў). Не будзе, не будзе тады вайны, калатні між людзей (Я.Купала).

5. з Т. або Р. Служыць пры ўказанні на супастаўленне якіх-н. прадметаў, асоб, з'яў. У сацыялістычным грамадстве сціраецца адрозненне між горадам і вёскай.І я, між усімі баец радавы, таксама да помніка шчыра іду (К.Кірэенка). Ён бачыў жорсткую супярэчлівасць між воляю некаторых людзей і вымаганнямі гістарычнай неабходнасці (Ц.Гартны).

6. з Т. або Р. Служыць для абазначэння якой-н. групы прадметаў або асоб, у межах якой адбываецца размеркаванне, падзел чаго-н. Раздзяліць падручнікі між вучнямі. Размеркаваць між дзяцей.Між іншымі кабетамі Марта ясна адлічыла Сымоніху (Ц.Гартны). У верхавінах лесу журботна шумеў вецер, расцярушваючы між галін і на галінах дрэў бялюсенькую снежную сець (Я.Колас).

Між сабою (сабой) - аб групе з дзвюх ці болей асоб, прадметаў. Ціха перагаворваліся між сабою жанчыны (М.Лынькоў). Згодна ў полі ўдоўж дарогі каляінкі ўюцца, ды ніколі між сабою яны не сальюцца (Я.Колас). Што корні дуба, нашы лёсы перапляліся між сабой (А.Александровіч).
Між намі (між намі кажучы) - аб чым-н., што не варта перадаваць іншым; аб якім-н. сакрэце. І стары смела сказаў: «Дык нашы хлопцы, між намі кажучы, узялі і падпалілі маёнтак» (К.Чорны). Учора, між намі кажучы, быў я ля паліўнага склада (М.Капыловіч).
Між іншым - а) прысл. Не звяртаючы асаблівай увагі, мімаходам. Зрэшты, праца над родным загонам праходзіла неяк між іншым, прыхваткам (Я.Брыль). б) пабочнае спалучэнне. Дарэчы, к слову кажучы. Між іншым, ён мой зямляк. Алтайцы мы (Я.Васілёнак). Ёй прыйшлося, між іншым, быць «статуяй» (У.Ляўданскі. Пераклад з Тургенева).
Між тым - у той час, тым часам. А між тым работа йдзе (Я.Колас). А між тым запаветны дзень прыбліжаўся (А.Кулакоўскі). А між тым, я заўсёды ўспамінаў завод (В.Шыцік).
Між тым, як і між тым як (у знач. злучніка) - у той час як, тады як. Унізе, у кустах, ужо быў паўзмрок, між тым як на вершалінах трымаліся прамені сонца.
Між волі - незалежна ад волі, намеру. Цімохавы мыслі між волі снуюцца вакол Жыгуна (Я.Колас).

Тлумачальны слоўнік прыназоўнікаў   Тлумачальны слоўнік прыназоўнікаў
Галоўная старонка   Галоўная старонка
Даслаць ліст адміністратару Заўважылі недакладнасьць?
Паведаміце нам!
    (с) Электронная Энцыкляпэдыя, 2003-2019