Галоўная старонка Навіны Пра праект Кантакт Спасылкі Кнігі ў PDF/DJVU Канвэртар лацінкі
Шукаць:    
 
 толькі ў назьве   шукаць ва ўсіх    віртуальная клявіятура Уставіць беларускае "і" Уставіць у-кароткае (ў)
 
 
 

Палушнік азёрны (Isoetes lacustris L., 1753)
Парадак Палушнікі (Isoetales), сямейства Палушнікавыя (Isoetaceae)

Статус. III катэгорыя. Рэдкі від, які трапляецца ў невялікай колькасці на абмежаваных плошчах.
Значэнне ў захаванні генафонду. Барэальны, амфіатлантычны рэліктавы від, які ў Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах за паўднёва-ўсходняй мяжой арэала [1, 2]. Дэкаратыўная, прыдатная для аквакультуры расліна.
Кароткае апісанне. Шматгадовая вечназялёная водная разнаспоравая расліна вышынёй 8-20 см з укарочаным сцяблом і клубнепадобным карэнішчам са шматлікімі каранямі. Ад сцябла адыходзіць пучком жорсткае цёмна-зялёнае шылападобнае лісце (філоіды): унутранае лісце (трафафілы) стэрыльнае, вонкавае (спарафілы) з расшыранай асновай - фертыльнае. У пазухах лісця ўтвараюцца сядзячыя макра- і мікраспарангіі, прыкрытыя пакрывалам (вэлюмам). Мегаспоры (50-100) бугорчата-маршчакаватыя. Сперматазоіды шматжгуцікавыя [2-5].
Асаблівасці біялогіі. Спараносіць у жніўні-верасні. Размнажэнне споравае. Жаночы спарафіт жыве за кошт пажыўных рэчываў мегаспоры [4].
Пашырэнне. Эўразія (паўночныя, паўночна-заходнія і цэнтральныя раёны Ўсходняй Эўропы, Заходняя Сібір), Паўночная Амерыка [3-5]. У Беларусі трапляецца пераважна ў Беларускім Паазер'і: Гарадоцкі (азёры Белае і Лосвіда), Полацкі (азёры Белае, Вялікае Белае, Малое Белае, Глыбокае, Чарбамысла, Вялікае Астравіта) і Ўшацкім (воз. Крывое) раёнах, а таксама ў Наваградскім (воз. Свіцязь) і Лунінецкім (воз. Белае) раёнах [5-12].
Месцы росту. Пясчаныя літаралі алігатрофных і мезатрофных з прыкметамі алігатрафіі азёр з вельмі нізкай мінералізацыяй вады, на глыбіні 30-300 см.
Характар росту. Утварае чыстыя або мяшаныя (з лабеліяй Дортмана і эладэяй канадскай) прыбярэжныя зараснікі («палушнікавыя лугі») шырынёй 20-50 м.
Асноўныя абмежавальныя фактары. Забруджванне, эўтрафікацыя і абмяленне вадаёмаў, празмерная рэкрэацыйная і гаспадарчая дзейнасць (лоў рыбы сеткамі, здабыча сапрапелю і інш.), змена клімату і тэмпературнага рэжыму вадаёмаў, выцясненне палушніка больш канкурэнтаздольнымі відамі.
Культываванне. Магчыма, вырошчваецца аматарамі-акварыумістамі [13].
Прынятыя меры аховы. Ахоўваецца ў ландшафтных заказніках «Свіцязянскі» і «Белае», азёрных заказніках «Крывое», «Глыбокае-Чарбамысла», «Вялікае Астравіта». Занесены ў спіс ахоўных раслін Беларусі з 1964 г. [14] і Чырвоную кнігу Беларусі з 1981 г. [15].
Неабходныя меры аховы. Рэвізія вядомых месцазнаходжанняў, кантроль за станам папуляцый, арганізацыя спецыялізаваных батанічных і азёрных заказнікаў ва ўсіх вядомых і не ўзятых пад ахову месцах росту, пошук новых месцаў росту, забарона або абмежаванне ўказаных вышэй антрапагенных уздзеянняў, увядзенне ў аквакультуру, штучнае развядзенне і рассяленне ў прыродныя вадаёмы.

Літ.: 1. Козловская, Парфенов, 1972; 2. Редкие и исчезающие виды..., 1987; 3. Флора СССР, т. 1, 1934; 4. Флора Европейской части СССР, т. 1, 1974; 5. Флора БССР, т. 1, 1949; 6. Михайловская, 1958; 7. Даныя гербарыя ІЭБ АН Беларусі; 8. Курловіч (асаб. павед.); 9. Богдзель, Курловіч, 1977; 10. Dybowski, 1898; 11. Пачоский, 1900; 12. Мартыненко, 1971; 13. Жданов, 1987; 14. Моисеева, 1967; 15. Чырвоная кніга БССР, 1981.

П.Парфёнаў

Чырвоная кніга Беларусі   Чырвоная кніга Беларусі
Галоўная старонка   Галоўная старонка
Даслаць ліст адміністратару Заўважылі недакладнасьць?
Паведаміце нам!
    (с) Электронная Энцыкляпэдыя, 2003-2017