Званочак рапунцэль (Campanula rapunculus L., 1753)
Парадак Званочкакветныя (Campanulales), сямейства Званочкавыя (Campanulaceae)

Статус. I катэгорыя. Вельмі рэдкі від, які знаходзіцца пад пагрозай знікнення.
Значэнне ў захаванні генафонду. Сярэднеэўрапейскі лесастэпавы рэліктавы від. У Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах за паўночна-ўсходняй мяжой арэала [1]. Дэкаратыўная расліна.
Кароткае апісанне. Двухгадовая травяністая расліна з прамастойным, зрэдку ў верхняй частцы галінастым сцяблом вышынёй да 70 см і тоўстым коранем, які ўтрымлівае млечны сок. Прыкаранёвае лісце адваротнаяйкападобнае, сцябловае - лінейна-ланцэтнае, сядзячае. Кветкі блакітныя або бледна-блакітныя, сабраныя ў доўгую гронкападобную мяцёлку. Плод - трохгнёздавая каробачка [2-4].
Асаблівасці біялогіі. Цвіце ў чэрвені-ліпені, пладаносіць у ліпені-жніўні.
Пашырэнне. Сярэдняя і Атлантычная Эўропа, Міжземнамор'е [3]. У Беларусі вядомы з Ваўкавыскага і Петрыкаўскага раёнаў [5]. Раней адзначаўся для Гарадзенскай, Менскай і Магілеўскай губерній [6].
Месцы росту. Злакава-разнатраўны луг у зрэджанай поймавай дубраве са слядамі старога ворыва і ўзлесак сухога разнатраўнага сасняка.
Характар росту. Расце асобнымі экземплярамі і невялікімі групамі.
Асноўныя абмежавальныя фактары. Гаспадарчая трансфармацыя зямель, касьба, выпас жывёлы, празмерныя рэкрэацыйныя нагрузкі, збор квітучых раслін.
Культываванне. Не культывуецца.
Прынятыя меры аховы. Занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі з 1981 г. [7].
Неабходныя меры аховы. Кантроль за станам папуляцый, арганізацыя спецыялізаваных батанічных заказнікаў, пошук новых месцаў росту, увядзенне ў культуру і штучнае размнажэнне і рассяленне ў прыродныя экатопы.

Літ.: 1. Редкие и исчезающие виды..., 1987; 2. Флора СССР, т. 24, 1957; 3. Флора Европейской части СССР, т. 3, 1978; 4. Флора БССР, т. 4, 1955; 5. Даныя гербарыя ІЭБ АН Беларусі; 6. Пачоский, 1899; 7. Чырвоная кніга БССР, 1981.

Н.Казлоўская

Паведаміць пра недакладнасьць