Парадак Званочкакветныя (Campanulales), сямейства Званочкавыя (Campanulaceae)
Статус. I катэгорыя. Надзвычай рэдкі від.
Значэнне ў захаванні генафонду. Рэліктавы сярэднеэўрапейскі горны від у ізаляваных лакалітэтах на значным аддаленні ад усходняй мяжы арэала [1]. Дэкаратыўная расліна.
Кароткае апісанне. Мнагалетнік з простым голым сцяблом вышынёй 40-75 см і тоўстым мясістым карэнішчам. Лісце прыкаранёвае і ніжняе сцябловае чаранковае або акругла-яйкападобнае, голае; верхняе - сядзячае, лінейна-ланцэтнае, падоўжанае да верхавінкі. Кветкі сабраны ў галоўчатае або яйкападобнае суквецце, якое моцна расце ўгору пасля цвіцення. Венчык цёмна-фіялетавы. Плод - 2-3-гнёздавая адваротнаканічная ці амаль шарападобная каробачка.
Асаблівасці біялогіі. Цвіце ў чэрвені. У культуры скрыжоўваецца з кольнікам каласістым. Размнажаецца насеннем. Зацвітае на другі год.
Пашырэнне. Горныя раёны Сярэдняй Эўропы. У Беларусі вядома адзінае месцазнаходжанне ў наваколлі чыгуначнай станцыі Пухавічы [1].
Месцы росту. Сырая закуставаная лугавіна.
Характар росту. Вядома толькі адна папуляцыя з некалькіх асобін.
Асноўныя абмежавальныя фактары. Касьба, меліярацыйныя работы, збор квітучых раслін.
Культываванне. Вырошчваецца ў ЦБС АН Беларусі [2] і ў Рэспубліканскім экалагічным цэнтры навучэнцаў у Менску.
Прынятыя меры аховы. Ахоўваецца ў спецыялізаваным батанічным заказніку мясцовага значэння каля чыгуначнай станцыі Пухавічы.
Неабходныя меры аховы. Строгае захаванне экалагічнага рэжыму ўтрымання заказніка.
Літ.: 1. Редкие и исчезающие виды..., 1987; 2. Кухарева, Пашина, 1986.
Дз.Траццякоў
