Асака буксбаўма (Carex buxbaumii Wahlenb., 1803)
Парадак Асакакветныя (Cyperales), сямейства Асаковыя (Cyperaceae)

Статус. II катэгорыя. Рэдкі від, колькасць якога хутка скарачаецца; трапляецца на абмежаванай тэрыторыі.
Значэнне ў захаванні генафонду. Барэальны цыркумпалярны від [1], які знаходзіцца ў Беларусі ў ізаляваных лакалітэтах у межах шырокага галарктычнага арэала.
Кароткае апісанне. Шматгадовая шэра-зялёная доўгакарэнішчавая травяністая расліна вышынёй 50-60 см з доўгімі цвёрдымі парасткамі. Сцёблы каля асновы абкружаны чырванавата-пурпуровымі, сеткавата расшчэпленымі похвамі. Лісце цвердаватае, унізе кіляватае, карацей за сцябло. Каласкі (3-5) прамыя. Верхавінкавы каласок булавападобны, у верхняй частцы з песцікавымі, у ніжняй - з тычынкавымі кветкамі; бакавыя каласкі (2-3) яйкападобныя, песцікавыя [4]. Лускавіны прадаўгавата-яйкападобныя, іржавыя або буравата-ржавыя, з 1-3 зялёнымі жылкамі і шылападобным шурпатым асцюком. Мяшэчкі эліптычныя зеленавата-белаватыя, з шырокавыемчата-двухзубчастым носікам [2, 3].
Асаблівасці біялогіі. Цвіце ў траўні, пладаносіць у чэрвені. Размнажэнне насеннае і вегетатыўнае.
Пашырэнне. Эўразія, Паўночная Амерыка, Аўстралія [1-3]. У Беларусі выяўлена ў Вілейскім, Менскім, Рэчыцкім, Салігорскім, Жыткавіцкім і Лунінецкім раёнах [4].
Месцы росту. Расце на балотах і забалочаных лугах, па берагах вадаёмаў.
Характар росту. Трапляюцца адзінкавыя экземпляры і невялікія групы на абмежаваных плошчах.
Асноўныя абмежавальныя фактары. Асушальная меліярацыя і гаспадарчая трансфармацыя зямель.
Культываванне. Не культывуецца.
Прынятыя меры аховы. Спецыяльныя меры аховы не прымаліся. Знаходзіцца пад аховай у Ленінскім паляўнічым заказніку.
Неабходныя меры аховы. Арганізацыя спецыялізаваных батанічных заказнікаў у вядомых месцах росту, кантроль за станам папуляцый, забарона ўказаных відаў антрапагенных уздзеянняў на месцазнаходжанні віду, выяўленне новых месцаў росту і іх ахова.

Літ.: 1. Флора северо-востока Европейской части СССР, т. 2, 1976; 2. Флора Европейской части СССР, т. 2, 1976; 3. Флора СССР, т. 3, 1935; 4. Даныя гербарыяў ІЭБ АН Беларусі і Батанічнага інстытута імя Камарова АН СССР.

Г.Зубкевіч

Паведаміць пра недакладнасьць