Галоўная старонка Навіны Пра праект Кантакт Спасылкі Кнігі ў PDF/DJVU Канвэртар лацінкі Бібліяграфія
Шукаць:    
 
 толькі ў назьве   шукаць ва ўсіх    віртуальная клявіятура Уставіць беларускае "і" Уставіць у-кароткае (ў)
 
 
 

Зімоўка, эвалюцыйна выпрацаваныя і замацаваныя ў спадчыну спосабы перажывання неспрыяльных зімовых умоў. У час зімоўкі рухальная актыўнасць, хуткасць абмену рэчываў, інтэнсіўнасць работы асобных сістэм і органаў, многія функцыі (корм, размнажэнне) амфібій і рэптылій Беларусі замаруджаны або поўнасцю спыняюцца. Пры гэтым выкарыстоўваюцца назапашаныя летам пажыўныя рэчывы. Зімоўкі амфібій і рэптылій умеранай зоны нярэдка звязаны з сезоннымі міграцыямі да іх зімовачных месцаў знаходжання. Адны віды зімуюць на сушы, іншыя ў вадаёмах, некаторыя могуць зімаваць як у вадзе, так і на сушы. Змеі і яшчаркі зімовыя сховішчы арганізуюць ніжэй слоя прамярзання глебы на глыбіні ад 30-50 см да 1,5 м. Часцей за ўсё гэта розныя пустэчы ў глебе, пад кучамі камянёў, пад каранямі дрэў і хмызнякоў, запаўзаюць змеі ў падвалы дамоў, пад кучы лісця, смецця, шлаку і ў іншыя месцы. На месцы зімоўкі могуць збірацца шмат дзесяткаў і нават соцень асобін, прычым іншы раз розных відаў. Асобныя месцы зімовак могуць выкарыстоўвацца змеямі на працягу многіх гадоў. Балотная чарапаха зімуе, як правіла, у вадзе, на дне, дзе зарываецца ў глей. Аднак маладыя чарапашкі першую сваю зімоўку праводзяць на сушы (у глебе). Сажалкавая, азёрная і травяная жабы выбіраюць для зімоўкі быстрацечныя, незамярзаючыя рэкі, ручаі, канавы і сажалкі з крыніцамі, вада якіх абагачана кіслародам. У найбольш спрыяльных месцах утвараюцца вялізныя, у некалькі тысяч, зборы жаб. У вялікіх рэках зімовак няшмат, бо моцныя вясеннія паводкі замаруджваюць выхад жывёл на сушу. Акрамя таго, у вялікіх рэках жабы, якія зімуюць, нярэдка становяцца ахвярамі вялікіх драпежных рыб. Зімуючыя ў вадзе жабы з'яўляюцца асноўным кормам выдры і норкі. У час зімоўкі ў выпадку недахопу кіслароду або прамярзання вадаёма жабы могуць перамяшчацца на адлегласць 100-120 м. Пад вадой жабы закопваюцца пад слой апалага лісця, густой расліннасці, глею, на цвёрдым дне (напрыклад, на пяску або гальцы) знаходзяць паглыбленні пад вялікімі камянямі, хаваюцца пад дошкамі, у шчылінах бетонных труб, пад абрывам падмытага берага, выкарыстоўваюць усе прадметы ў вадзе, у тым ліку і трупы вялікіх жывёл. Месцы, дзе зімуюць жабы, выкарыстоўваюцца імі на працягу многіх гадоў. Аднак бываюць выпадкі, калі земнаводныя пачынаюць інтэнсіўна кідаць месцы зімоўкі на працягу зімы, плывуць вышэй ці ніжэй па цячэнні і больш да іх не вяртаюцца. Некаторыя асобіны квакшаў, жарлянак, рапух, трытонаў, вастрамордай жабы іншы раз могуць зімаваць у вадаёмах, але ў большасці выпадкаў яны хаваюцца на сушы ў норах грызуноў, дуплах, пад тоўстым слоем лісця і моху каля дрэў, пад камянямі, у трухлявых пнях, пад вялікімі кучамі хмызняку. Рапухі і часночніцы, якія трапляюцца побач з жыллём чалавека, зімуюць толькі на сушы. Вядомы выпадкі, калі часночніцы на зіму закопваліся ў зямлю на глыбіню 1,5 м, а чаротавыя рапухі нават да 3 м. Нярэдка яны ў вялікай колькасці збіраюцца ў падвалах дамоў, скляпах разам з бурымі жабамі. Зімовая спячка земнаводных у Беларусі працягваецца ад 150 да 200 сутак. Менш за ўсіх спяць трытоны, травяная жаба. Самы доўгі зімовы сон у цеплалюбівых відаў - зялёных жаб і часночніц. Працягласць зімовай спячкі рэптылій розная і звязана як з іх халадоўстойлівасцю, так і з магчымасцю дабываць корм. Так, напрыклад, звычайная гадзюка, для якой асноўным кормам з'яўляюцца мышападобныя грызуны, пазней за ўсіх ідзе на зімоўку і раней за ўсіх з'яўляецца вясной. Сярод фактараў, якія выклікаюць абуджэнне жывёл пасля зімовага анямення, акрамя галоўнага - тэмпературы асяроддзя, пэўнае значэнне маюць фотаперыядызм, фізіялагічны стан арганізма, полаўзроставыя, індывідуальныя і відавыя асаблівасці. Небяспечная з'ява ў час зімовак - заморы амфібій і рэптылій, якія гэты час праводзяць у вадаёмах.

Земнаводныя і паўзуны   Земнаводныя і паўзуны
Галоўная старонка   Галоўная старонка
Даслаць ліст адміністратару Заўважылі недакладнасьць?
Паведаміце нам!
    (с) Электронная Энцыкляпэдыя, 2003-2022